Yangtse Kiang – British Admiralty, (1842) 1934

PASKAART VAN DE YANGTZE KIANG, DE POORT NAAR HET HART VAN CHINA — VAN SHANGHAI TOT NANKING

“Yang Tse Kiang – Shanghai to Nanking.” Kopergravure vervaardigd door J. & C. Walker aan de hand van de opmetingen van kapiteins Richard Collinson, Henry Kellett en Charles Bethune in 1842 en uitgegeven door het Hydrographic Office of the British Admiralty. Deze editie met aanvullingen en correcties uitgegeven in 1934. Afm.: 70 x 102,5.

Grote paskaart van de benedenloop van de rivier de Yangtze, van Shanghai stroomopwaarts tot Nanking [Nanjing]. De kaart toont de rivier niet als landschappelijk geheel, maar als nautische route: met talloze dieptemetingen, zandbanken, vaargeulen, boeien, ankerplaatsen, bakens, stroomrichtingen, getij-informatie en waarschuwingen voor de scheepvaart. Juist in dit deel van de Yangtze was nauwkeurige hydrografische kennis van groot belang. De rivier was breed en machtig, maar tegelijk voortdurend veranderlijk door aanslibbing, banken, getijdenwerking en verplaatsende vaargeulen.

De oorsprong van de kaart ligt in de militaire context van de Eerste Opiumoorlog. In 1842 voer een Britse expeditievloot de Yangtze op richting Nanking. De rivier vormde toen niet alleen een natuurlijke verkeersader, maar ook toegang tot een van de rijkste en commercieel meest ontwikkelde regio’s van China, waar de verbindingen tussen de kust, het binnenland en het Grote Kanaal samenkwamen. In deze context werden de opmetingen van Collinson, Kellett en Bethune uitgevoerd: zij dienden om Britse oorlogsschepen veilig over de rivier te laten manoeuvreren, ankerplaatsen vast te leggen en de rivier bruikbaar te maken als route voor militaire en commerciële penetratie.

De betekenis van de kaart werd nog vergroot doordat de oorlog eindigde met het Verdrag van Nanking in 1842. Dit verdrag, gesloten aan het einde van dezelfde rivierroute die op de kaart is weergegeven, opende onder meer Shanghai voor Britse handel. Daarmee werd de benedenloop van de Yangtze een van de belangrijkste zones van buitenlandse commerciële aanwezigheid in China. Shanghai ontwikkelde zich in de negentiende eeuw tot een internationale handelsstad, terwijl Nanking zijn historische en politieke gewicht behield als grote stad aan de rivier. De kaart documenteert dus niet alleen een vaarweg, maar ook de nautische infrastructuur achter de opkomst van het treaty-port systeem.

Omdat de Yangtze een dynamische rivier is, bleef een kaart als deze voortdurend afhankelijk van nieuwe waarnemingen. De titel vermeldt latere aanvullingen uit onder meer onderzoeken door de Chinese Maritime Customs en Admiralty-opgaven. Deze editie uit 1934 behoudt daarmee de historische kern van de Britse survey van 1842, maar verwerkt bijna een eeuw aan nautische informatie: gewijzigde geulen, nieuwe boeien, aangepaste betonning, haveninformatie, lichtsignalen en correcties voor de moderne scheepvaart.

Toen deze editie in 1934 verscheen, had de kaart opnieuw een actuele geopolitieke lading. Nanking was sinds 1927 de hoofdstad van de Nationalistische regering van Chiang Kai-shek, terwijl Shanghai het belangrijkste internationale handels- en financiële centrum van China was. De rivier tussen beide steden was een van de belangrijkste verkeersassen van China: een verbinding tussen politieke macht, buitenlandse handel en het economische achterland van de Yangtze. Tegelijk stond Oost-Azië onder toenemende druk door de Japanse expansie: Mantsjoerije was sinds 1931 bezet, en de strijd rond Shanghai in 1932 had al duidelijk gemaakt hoe kwetsbaar de regio was. In dat licht toont deze Admiralty chart niet alleen een vaarroute, maar een strategisch waterweg van China aan de vooravond van de Tweede Chinees-Japanse Oorlog.

Waar de kaart in 1934 nog losse steden langs een veranderlijke rivier toont, Shanghai met ongeveer drie tot drieënhalf miljoen inwoners, Nanking met rond een miljoen, gescheiden door overwegend agrarisch achterland, is ditzelfde traject vandaag uitgegroeid tot een van de dichtstbevolkte stedelijke regio’s ter wereld. De Yangtze-delta vormt nu een vrijwel aaneengesloten stedelijk netwerk met ruim 123 miljoen inwoners; het kerngebied rond Shanghai, Nanjing, Suzhou, Hangzhou en Ningbo telt alleen al bijna 105 miljoen mensen. Shanghai zelf, in 1934 een verdragshaven van enkele miljoenen, is uitgegroeid tot een stad van ruim dertig miljoen inwoners. De vaarroute die deze Admiralty chart als kwetsbare, voortdurend verzandende waterweg vastlegde, doorsnijdt vandaag het economische hart van China.

Prijs: Euro 950,-