{"id":16934,"date":"2025-09-01T16:48:08","date_gmt":"2025-09-01T14:48:08","guid":{"rendered":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/"},"modified":"2025-09-01T16:48:08","modified_gmt":"2025-09-01T14:48:08","slug":"vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/","title":{"rendered":"Vijf Zintuigen &#8211; Jan en Andries Both, ca. 1650"},"content":{"rendered":"<p><strong>De vijf zintuigen<\/strong>, serie van 5 etsen vervaardigd door <strong><a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Jan_Both\">Jan Both<\/a><\/strong> naar ontwerpen van <strong><a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Andries_Both\">Andries Both<\/a><\/strong> en uitgegeven door <strong><a href=\"https:\/\/nl.wikipedia.org\/wiki\/Frederik_de_Wit\">Frederick de Wit<\/a><\/strong> rond <strong>1650<\/strong>. Afm. (elke plaatrand): 22,2 x 17,5 cm.<\/p>\n<p>In deze zeldzame serie etsen verbeelden de gebroeders Both het klassieke thema van de Vijf Zintuigen \u2013 zien, horen, ruiken, proeven en voelen \u2013 niet in verheven allegorische gedaanten, maar in boertige taferelen uit het alledaagse leven.<\/p>\n<p>Onder de voostelling telkens een vierregelige rijmende tekst die de spot drijft met het zintuig. Het komische karakter wordt ermee versterkt en de sc\u00e8nes daarmee herkenbaar voor een breed publiek. In plaats van verfijnde symboliek kiezen de Boths voor een satirische en levendige kijk op de menselijke zintuigen, die de toeschouwer tegelijk doet lachen \u00e9n huiveren.<\/p>\n<p>\u201c<em><strong>\u2019t Gesicht<\/strong><\/em>\u201d<\/p>\n<p>\u201c<em>Ian Slodder met syn mars, Coopman van Crameryen<br \/>\n<\/em><em>Veylt besje klonter pels een Cristalyne Bril<br \/>\n<\/em><em>Doch Slodder, en Vrou Slomps, en kunnen niet bedy\u00ebn<br \/>\n<\/em><em>Wat baet de Bril indien men niet toesien en wil.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>We zien een marskramer die uit zijn mand allerlei koopwaar aanbiedt. Een oude vrouw zet een bril op, een man tuurt door een kijkglas, misschien dat het zicht daarmee verbetert. Links kinderen die samen een prent bekijken. De voorstelling heeft een moraliserende ondertoon: ook al zijn hulpmiddelen beschikbaar, wie niet werkelijk goed kijkt of niet bereid is te zien, heeft er niets aan.<\/p>\n<p><strong>\u201c<em>\u2019t Gehoor<\/em><\/strong>\u201d<\/p>\n<p>\u201c<em>Hier hebie weer wat nieus van wonderlycke dinghe<br \/>\nSiet Iochem gapert eens, en oock syn Cameraedt<br \/>\nDie aen \u2019t gehoor een vreught verwecken met haer singhe<br \/>\nAen \u2019t nieuwsgierighe Volck dat om haer ooren staedt<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Op een mand staat een zanger die zijn lied voordraagt, naast hem een meezingende kameraad. Rondom hen heeft zich een groep dorpelingen verzameld. Het is geen verheven muziek, het lijkt de oren van de toehoorders te kwellen.<\/p>\n<p>\u201c<em><strong>De Reuck<\/strong><\/em>\u201d<\/p>\n<p>\u201c<em>Ist vreemt dat men Tryn Slomps haer morsicheyt verwijte<br \/>\nDie van ontygheyt stinckt tien mylen inde windt<br \/>\nT\u2019is aende reuck een pest dat kinders loopen schijte<br \/>\nOp potten die men aenden haert en tafel vindt.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Links zit een kind z\u2019n behoefte te doen op een pot die ook wordt gebruikt om mee te koken. In het midden verschoont \u2018morsige\u2019 Trijn Slomp de poepbroek van haar kind. De andere volwassen houden hun neus dicht en maken een vies gezicht. Het stinkt er tien mijlen in de wind.<\/p>\n<p>\u201c<em><strong>De Smaeck<\/strong><\/em>\u201d<\/p>\n<p>\u201c<em>Het schijnt dat Griete-gruys haer flensjes noch wel smaeke<br \/>\nDat blyckt aen Schockeback de Jonghe van Piet graegh,<br \/>\nEn styve Lou, die maelt het meel tusschen syn kaeke<br \/>\nEn sift het door syn keel tot binnen in syn maegh,<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Koekenbakster \u201cGriete-gruys\u201d maakt pannenkoeken. Rondom haar verdringen kinderen en volwassenen zich, die gulzig happen nemen. Het is een kluchtige sc\u00e8ne vol overdrijving: bolle wangen, grote happen, licht gegrom \u2013 het lichamelijke genot van het eten wordt hier grotesk en volks uitgebeeld.<\/p>\n<p>\u201c<em><strong>\u2019t Gevoel<\/strong><\/em>\u201d<\/p>\n<p>\u201c<em>Wat drommel doeje met dit yser in mijn tanden<br \/>\n<\/em><em>Hou Mie\u017fter Leurian, hou op je. doet me \u017fier.<br \/>\n<\/em><em>Help Iutje lieve wijff, och Fop. ick wringh mijn handen<br \/>\n<\/em><em>Iut Iutick \u017fwym, loop heen hael Doctor Lubbert hier.<\/em>\u201d<\/p>\n<p>De man op de kist, met zijn hoofd achterover en zijn armen machteloos bungelend, trekt een pijnlijk gezicht terwijl een \u201cmeester Leurian\u201d (een rondreizende tandentrekker of chirurgijn) met een ijzeren instrument in zijn mond bezig is een tand te trekken.<\/p>\n<p>Omstanders kijken gespannen toe. Rechts een vrouw (waarschijnlijk \u201cJutje\u201d, de echtgenote) die in wanhoop haar handen wringt. Ook een kind (\u201cFop\u201d) is aanwezig.<\/p>\n<p>De pati\u00ebnt schreeuwt om hulp en roept dat iemand gauw \u201cDoctor Lubbert\u201d moet halen \u2013 een komisch element, want zulke figuren golden meestal als kwakzalvers.<\/p>\n<p><strong>\u201c\u2019t Gehoor<\/strong>\u201d<\/p>\n<p>\u201c<em>Hier hebie weer wat nieus van wonderlycke dinghe<br \/>\nSiet Iochem gapert eens. en oock syn Cameraedt<br \/>\nDie aen \u2019t gehoor een vreught verwecken met haer singhe<br \/>\nAen \u2019t nieuwsgierighe Volck dat om haer ooren staedt<\/em>\u201d<\/p>\n<p>Op een mand staat een zanger die zijn lied voordraagt, naast hem een meezingende kameraad. Rondom hen heeft zich een groep dorpelingen verzameld. Het is geen verheven muziek, ze lijken de oren van de toehoorders te kwellen.<\/p>\n<p>Prijs: Euro 1.450,-<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>De vijf zintuigen, serie van 5 etsen vervaardigd door Jan Both naar ontwerpen van Andries Both en uitgegeven door Frederick de Wit rond 1650. Afm. (elke plaatrand): 22,2 x 17,5 cm. In deze zeldzame serie etsen verbeelden de gebroeders Both het klassieke thema van de Vijf Zintuigen \u2013 zien, horen, ruiken, proeven en voelen \u2013 [&#8230;]\n","protected":false},"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"product_brand":[],"product_cat":[],"product_tag":[],"class_list":["post-16934","product","type-product","status-publish","first","instock","shipping-taxable","product-type-simple"],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v28.6 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Vijf Zintuigen - Jan en Andries Both, ca. 1650 - Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"nl_NL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Vijf Zintuigen - Jan en Andries Both, ca. 1650 - Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"De vijf zintuigen, serie van 5 etsen vervaardigd door Jan Both naar ontwerpen van Andries Both en uitgegeven door Frederick de Wit rond 1650. Afm. (elke plaatrand): 22,2 x 17,5 cm. In deze zeldzame serie etsen verbeelden de gebroeders Both het klassieke thema van de Vijf Zintuigen \u2013 zien, horen, ruiken, proeven en voelen \u2013 [...]\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Geschatte leestijd\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"3 minuten\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/antiek\\\/niet-gecategoriseerd\\\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/antiek\\\/niet-gecategoriseerd\\\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\\\/\",\"name\":\"Vijf Zintuigen - Jan en Andries Both, ca. 1650 - Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/#website\"},\"datePublished\":\"2025-09-01T14:48:08+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/antiek\\\/niet-gecategoriseerd\\\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\\\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"nl-NL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/antiek\\\/niet-gecategoriseerd\\\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\\\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/antiek\\\/niet-gecategoriseerd\\\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\\\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Antieke kaarten, prenten en tekeningen\",\"item\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/antiek\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Vijf Zintuigen &#8211; Jan en Andries Both, ca. 1650\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/\",\"name\":\"Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge\",\"description\":\"Antieke kaarten, prenten en tekeningen\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/inter-antiquariaat.nl\\\/nl-oud\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"nl-NL\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Vijf Zintuigen - Jan en Andries Both, ca. 1650 - Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"nl_NL","og_type":"article","og_title":"Vijf Zintuigen - Jan en Andries Both, ca. 1650 - Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge","og_description":"De vijf zintuigen, serie van 5 etsen vervaardigd door Jan Both naar ontwerpen van Andries Both en uitgegeven door Frederick de Wit rond 1650. Afm. (elke plaatrand): 22,2 x 17,5 cm. In deze zeldzame serie etsen verbeelden de gebroeders Both het klassieke thema van de Vijf Zintuigen \u2013 zien, horen, ruiken, proeven en voelen \u2013 [...]","og_url":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/","og_site_name":"Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge","twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Geschatte leestijd":"3 minuten"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/","url":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/","name":"Vijf Zintuigen - Jan en Andries Both, ca. 1650 - Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge","isPartOf":{"@id":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/#website"},"datePublished":"2025-09-01T14:48:08+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/#breadcrumb"},"inLanguage":"nl-NL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/vijf-zintuigen-jan-andries-both-1650\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Antieke kaarten, prenten en tekeningen","item":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Vijf Zintuigen &#8211; Jan en Andries Both, ca. 1650"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/#website","url":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/","name":"Inter Antiquariaat Mefferdt &amp; De Jonge","description":"Antieke kaarten, prenten en tekeningen","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"nl-NL"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/wp-json\/wp\/v2\/product\/16934","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16934"}],"wp:term":[{"taxonomy":"product_brand","embeddable":true,"href":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/wp-json\/wp\/v2\/product_brand?post=16934"},{"taxonomy":"product_cat","embeddable":true,"href":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/wp-json\/wp\/v2\/product_cat?post=16934"},{"taxonomy":"product_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/wp-json\/wp\/v2\/product_tag?post=16934"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}