{"id":17464,"date":"2026-03-10T15:26:23","date_gmt":"2026-03-10T14:26:23","guid":{"rendered":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/zeventien-provincien-carel-allard-1696\/"},"modified":"2026-03-10T15:26:23","modified_gmt":"2026-03-10T14:26:23","slug":"zeventien-provincien-carel-allard-1696","status":"publish","type":"product","link":"https:\/\/inter-antiquariaat.nl\/nl-oud\/antiek\/niet-gecategoriseerd\/zeventien-provincien-carel-allard-1696\/","title":{"rendered":"Zeventien Provinci\u00ebn – Carel Allard, ca. 1696"},"content":{"rendered":"

\u201eXVII Provinciarum Belgicarum. Sive Germaniae Inferioris. <\/em><\/strong>Typus novissimus & accuratissimus.<\/em><\/strong>\u201c [De Zeventien Provinci\u00ebn der Nederlanden, ofwel Neder-Duitsland. De nieuwste en meest nauwkeurige kaart.] Kopergravure vervaardigd door Carel Allard<\/strong> in 1675, hier in een derde staat van rond 1696<\/strong>. In de tijd met de hand gekleurd en prachtig met goud gehoogd. Afm. 46,5 x 56 cm.<\/p>\n

Deze rijk versierde kaart toont de Zeventien Provinci\u00ebn van de Nederlanden, het politieke geheel dat in de vijftiende en zestiende eeuw onder de Bourgondische en later Habsburgse heerschappij was samengebracht. Het gebied omvatte het huidige Nederland, Belgi\u00eb, Luxemburg en aangrenzende delen van Noord-Frankrijk en West-Duitsland. Hoewel de noordelijke en zuidelijke provincies na de Opstand tegen Spanje politiek uiteen waren gevallen, bleef het concept van de XVII Provinci\u00ebn<\/em> in de cartografie een krachtig historisch en geografisch kader.<\/p>\n

Op de kaart ligt het westen boven en toont het dicht vertakte netwerk van steden, dorpen, rivieren en waterwegen dat het landschap van de Lage Landen kenmerkte. De provincies zijn door middel van verschillende kleuren onderscheiden. In het noorden herkennen we Holland, Zeeland, Friesland, Groningen, Overijssel, het bisdom Utrecht, het graafschap Zutphen, terwijl in het zuiden de Spaanse Nederlanden liggen met onder andere Brabant, Vlaanderen, Henegouwen, Artesi\u00eb en Namen, Limburg en Luxemburg<\/p>\n

De kaart werd uitgegeven door Carel Allard<\/a> (1648\u20131709), lid van een bekende Amsterdamse uitgevers- en graveursfamilie. De Allards specialiseerden zich in decoratieve kaarten en atlassen die sterk voortbouwden op het cartografische materiaal van eerdere uitgevers zoals Blaeu<\/a>, <\/strong>Janssonius<\/a> en Visscher<\/a>. De hier gebruikte kaart behoort tot een traditie van kaarten van de Zeventien Provinci\u00ebn die teruggaat tot de zestiende eeuw, maar Allard gaf het blad een uitgesproken barokke decoratie met uitgebreide allegorische figuren en cartouches.<\/p>\n

De cartouches verbeelden de politieke en economische kracht van de Nederlanden. In de titelcartouche staat Mars<\/a>, de Romeinse oorlogsgod, met een vaandel waarop \u201cPro Libertate<\/em>\u201d staat. Hij symboliseert de militaire waakzaamheid waarmee de vrijheid van het land wordt verdedigd. Naast hem verschijnt een stedenmaagd met de Nederlandse leeuw, die de staat en de provinciale gemeenschap van de Nederlanden personifieert. Onderaan zien we Mercurius<\/a>, de god van handel en reizigers, naast een riviergod. Samen verwijzen zij naar de welvaart die voortkomt uit scheepvaart, handel en de belangrijke waterwegen van het land.<\/p>\n

De legendacartouche links benadrukt deze economische en cartografische reputatie. Bovenaan blaast Fama<\/a> op haar bazuin om de roem van de Nederlanden te verkondigen, geflankeerd door twee putti. Daaronder zijn landmeters, een koopman omringd door handelswaar en een visser met een rijk gevulde mand afgebeeld.<\/p>\n

Literatuur:<\/em><\/p>\n