Zandvoort en omgeving – J. Smulders & Co., ca. 1928

ZANDVOORT ALS MONDAINE BADPLAATS, CA. 1928

“Kaart van Zandvoort en omgeving”, kleurenlithografie gedrukt door J. Smulders & Co. te Den Haag, ca. 1928 voor de Vereeniging voor Vreemdelingen-Verkeer Zandvoort. Afm. ca. 63 × 78,5 cm.

Deze fraaie toeristische kaart toont Zandvoort en de omliggende kuststreek aan het einde van de jaren twintig, toen de badplaats zich had ontwikkeld tot een geliefd vakantieoord voor de welgestelde burgerij. Het kaartbeeld strekt zich uit van Zandvoort in het westen tot IJmuiden in het noordoosten en Haarlem in het zuiden. De uitgestrekte duingebieden, bossen, buitenplaatsen, wegen, wandelpaden, spoor- en tramverbindingen zijn gedetailleerd weergegeven. Rechtsonder is een afzonderlijke plattegrond van Zandvoort opgenomen, waarop de bebouwing langs de kust en de belangrijkste straten duidelijk herkenbaar zijn.

Minstens zo interessant als de kaart zelf is de uitgebreide toeristische informatie op de achterzijde. De plaatselijke VVV presenteert Zandvoort vol trots als de “tweede badplaats van Nederland, wat grootte en aantal badgasten betreft“. De plaats telde destijds ongeveer 8.000 inwoners, terwijl het aantal geregistreerde badgasten volgens de vermelde cijfers was gestegen van 14.386 in 1926 tot 15.159 in 1927. (In 2025 waren er ca. 5,3 miljoen dagbezoekers en 1miljoen toeristische overnachtingen.)

De aantrekkelijkheid van Zandvoort wordt breed uitgemeten. Behalve het prachtige strand en de uitgestrekte duinen beschikt de badplaats over een “schitterende omgeving”, “flinke breede toegangswegen”, duinwaterleiding, elektrisch licht, gas en een “goede rioleering”. Ook de bereikbaarheid laat weinig te wensen over: vanuit Amsterdam kan men Zandvoort volgens de tekst in slechts dertig minuten per trein bereiken, terwijl er iedere vijftien minuten een elektrische tramverbinding met Haarlem en Amsterdam bestaat.

Aan ontspanning en vertier is evenmin gebrek. Vier zeebadinrichtingen bieden gelegenheid tot het nemen van zeebaden, terwijl hotels als het Grand Hotel, Groot Badhuis, Hotel d’Orange en het Kurhaus hun gasten alle mogelijke comfort beloven. Er zijn concerten, dansavonden, cabaretvoorstellingen, een bioscoop, tennisbanen en zelfs vuurwerk. De in 1928 geopende Kennemer Golf-links worden aangeprezen als de beste golfbanen van Nederland. Voor kinderen is er een speciaal speelterrein in het wandelpark Kostverloren, waar zij onder toezicht naar hartenlust kunnen spelen. Wie liever de natuur in trekt, kan deelnemen aan wandelingen door de duinen “onder deskundige leiding”, een activiteit die in 1928 voor het eerst werd georganiseerd.

Ook aan praktische zaken is gedacht. De brochure geeft adressen van badartsen, apotheken, post- en telefoonkantoren, pensionhouders en verhuurders van gemeubileerde villa’s. Zelfs een specialist voor tuberculose wordt vermeld. Voor uitstapjes worden onder meer Bloemendaal, Aerdenhout, de Ruïne van Brederode en de haven van IJmuiden aanbevolen, waar de nieuwe zeesluis trots wordt gepresenteerd als de grootste van Europa.

Rondom de kaart en op de achterzijde bevinden zich tientallen advertenties voor hotels, pensions, restaurants, winkels en plaatselijke ondernemingen, vaak geïllustreerd met kleine foto’s. Ze geven een levendig beeld van het toeristische en commerciële Zandvoort van vóór de Tweede Wereldoorlog. Hotels prijzen hun “stroomend warm en koud water” aan, restaurants lokken gasten met diners en dansmuziek, en handelaren bieden van strandartikelen en badkleding tot champagne, sigaren en luxe bonbons alles wat de vakantieganger zich maar kan wensen.

Zo vormt deze rijk geïllustreerde kaart niet alleen een gedetailleerde weergave van Zandvoort en omgeving, maar ook een vermakelijk tijdsbeeld van de Nederlandse badcultuur in de jaren twintig, toen een verblijf aan zee nog met een zekere grandeur werd geassocieerd.

Prijs: Euro 275,-