Noord-India – Johannes Janssonius, 1641

HET MOGOLRIJK IN NOORD-INDIA, MIDDEN 17DE EEUW

“Magni Mogolis Imperium” [Het rijk van de Grote Mogol], kopergravure uitgegeven door Johannes Janssonius te Amsterdam, midden 17de eeuw. De kaart werd oorspronkelijk in 1638 uitgegeven door Henricus Hondius en verscheen vanaf omstreeks 1641 met het adres van Janssonius. In de tijd met de hand gekleurd. Afm.: 44 x 53 cm.

Deze decoratieve kaart toont het uitgestrekte Mogolrijk, dat in de zeventiende eeuw een van de machtigste en welvarendste rijken ter wereld was. Het kaartbeeld omvat grote delen van het huidige India, Pakistan, Afghanistan en Bangladesh, evenals aangrenzende gebieden van Perzië, Tibet en Birma (Myanmar). Van de Indusdelta aan de Arabische Zee in het westen strekt de kaart zich uit tot de Golf van Bengalen en de grenzen van China in het oosten.

De belangrijkste steden van het Mogolrijk, waaronder Agra, Delhi, Lahore en Patna, zijn nauwkeurig aangegeven, evenals Kabul, Kandahar en de handelsplaatsen aan de westkust van India. De grote riviersystemen van de Indus en de Ganges vormen de ruggengraat van het kaartbeeld. Talloze kleinere steden en nederzettingen geven een indruk van de omvang van het rijk en het netwerk van handelsroutes dat de verschillende gebieden met elkaar verbond.

De kaart is versierd met afbeeldingen van olifanten, leeuwen, tijgers, een neushoorn en een karavaan met een kameel. Op de Indische Oceaan vaart een Nederlands spiegelretourschip. Bergketens zijn weergegeven als aaneenschakelingen van kleine, ingekleurde bergtoppen, terwijl groepjes bomen de vruchtbare gebieden aanduiden.

Interessant is de grote titelcartouche linksboven, geflankeerd door twee rijk geklede figuren in oosterse kostuums. In het midden bevindt zich een voorstelling van het dynastieke zegel van Mogolkeizer Jahangir (regeerde 1605–1627). Rondom een leeuw voor een stralende zon zijn de namen van zijn voorouders gerangschikt, teruggaand tot de beroemde veroveraar Timoer Lenk, de stamvader van de Timoeridische dynastie waaruit de Mogolkeizers voortkwamen.

Naast de gedetailleerde weergave van het Mogolrijk bevat de kaart ook enkele geografische misvattingen die kenmerkend zijn voor de Europese cartografie van de zeventiende eeuw. Zo is in het noordoosten het fictieve Chiamay Lacus afgebeeld, een groot meer dat volgens toenmalige opvattingen de oorsprong vormde van verschillende belangrijke rivieren in Zuidoost-Azië. Dit denkbeeldige meer bleef nog tot ver in de achttiende eeuw op Europese kaarten voorkomen.

De geografische basis van deze kaart gaat terug op het werk van de Engelse zeevaarder en ontdekkingsreiziger William Baffin, die in 1619 een baanbrekende kaart van het Mogolrijk vervaardigde met behulp van gegevens van Sir Thomas Roe. Roe verbleef van 1615 tot 1619 als Engels gezant aan het hof van keizer Jahangir en verzamelde er geografische informatie. Baffins kaart betekende een grote vooruitgang in de Europese geografische kennis van Noord-India, vooral wat betreft de ligging van steden en het verloop van de Indus.

Henricus Hondius nam deze nieuwe geografische gegevens over voor zijn kaart uit 1638, die vervolgens door zijn zwager Johannes Janssonius werd uitgegeven als onderdeel van de beroemde Atlas Novus. De kaart werd daarmee een van de belangrijkste zeventiende-eeuwse Europese voorstellingen van het Mogolrijk en vormt een fraai voorbeeld van de Nederlandse cartografie uit de Gouden Eeuw.

Prijs: Euro 650,-