Artesië (Artois) – Willem + Joan Blaeu, 1635

ARTESIË (ARTOIS) EN NOORD-FRANKRIJK, 1635

“Artesia Comitatus. Artois” [Het graafschap Artesië], kopergravure uitgegeven door Willem Blaeu en Joan Blaeu, te Amsterdam in 1635, als onderdeel van de Franstalige editie van de atlas “Le Théâtre du Monde ou Nouvel Atlas”. In de tijd met de hand gekleurd. Verso: Franse tekst. Afm. (kaartbeeld): ca. 38 × 50 cm.

Deze gedetailleerde kaart toont het historische graafschap Artesië en de aangrenzende gebieden in het huidige Noord-Frankrijk en België, in de eerste helft van de zeventiende eeuw. Het kaartbeeld strekt zich uit van de Kanaalkust bij Calais, Boulogne en Étaples in het westen tot de omgeving van Kamerijk (Cambrai) in het oosten.

Centraal ligt Artesië, met Atrecht (Arras) als belangrijkste stad. Ook Sint-Omaars (Saint-Omer), Béthune, Lens, Bapaume, Hesdin en Aire-sur-la-Lys zijn duidelijk aangegeven. De kaart biedt een bijzonder gedetailleerd overzicht van de vele kleinere steden en dorpen, rivieren, bossen en bestuurlijke grenzen. De verschillende gebieden zijn door middel van handgekleurde grenslijnen van elkaar onderscheiden.

In de zeventiende eeuw vormde Artesië een belangrijk grensgebied tussen Frankrijk en de Spaanse Nederlanden. Het graafschap had eeuwenlang tot de Bourgondische en Habsburgse Nederlanden behoord en kwam in de zestiende eeuw onder Spaans gezag. Tijdens de Frans-Spaanse Oorlog (1635–1659) werd het gebied het toneel van hevige strijd. In 1640 veroverden de Fransen Atrecht, waarna het grootste deel van Artesië bij de Vrede van de Pyreneeën in 1659 definitief aan Frankrijk werd toegewezen. Sint-Omaars en Aire-sur-la-Lys bleven toen nog in Spaanse handen en werden pas later Frans.

Rechtsboven bevindt zich een rijkversierde titelcartouche, met het gekroonde wapen van Artesië en geflankeerd door twee putti. Daaronder is een tweede cartouche opgenomen met schaalstokken in Duitse en Franse mijlen. In het Kanaal zien we een zeilschip, een zeemonster en een grote kompasroos, waarvan de windstreken met lijnen over het zeeoppervlak zijn uitgezet.

De combinatie van de nauwkeurige geografische weergave, de elegante kopergravure en de uitbundige barokke versieringen maakt deze kaart tot een fraai voorbeeld van de Nederlandse cartografie uit de Gouden Eeuw.

Prijs: Euro 275,-