Zwitserland – Gerard en Leonard Valck, ca. 1710

€375

ZWITSERLAND EN DE DERTIEN KANTONS, CA. 1710

“Helvetia divisa in tredecim Cantones, sive Regiones, Bernam nempe, Friburgum, Solodurum, Basileam, Schafhusiam, Tigurum et Lucernam, cum foederatis Regionibus, nimirum Comitatu Neoburgensi, Urbe Biela, Resp. Genevensi, Abbatia S. Galleni et Vallesia” [Zwitserland verdeeld in dertien kantons, met de verbonden gebieden, waaronder Neuchâtel, Biel, Genève, de abdij Sankt Gallen en Wallis]. Kopergravure uitgegeven door Gerard en Leonard Valck te Amsterdam, ca. 1710. In de tijd met de hand gekleurd. Afm. 46 x 59 cm.

Deze gedetailleerde kaart toont Zwitserland aan het begin van de achttiende eeuw, toen het land nog geen eenheidsstaat vormde, maar bestond uit een ingewikkeld geheel van zelfstandige kantons, bondgenoten en onderhorige gebieden. De zogenoemde Oude Zwitserse Eedgenootschap was een confederatie van dertien kantons, die elk een grote mate van politieke zelfstandigheid bezaten. Daarnaast waren verschillende gebieden door verdragen, bondgenootschappen of bestuurlijke afhankelijkheid met het Eedgenootschap verbonden.

De kaart geeft deze staatkundige verscheidenheid op overzichtelijke wijze weer. De dertien kantons, waaronder Zürich, Bern, Luzern, Uri, Schwyz, Freiburg, Solothurn en Basel, zijn met verschillende kleuren van elkaar te onderscheiden. Ook de grenzen van de bondgenoten en onderhorige gebieden zijn nauwkeurig aangegeven. Het kaartbeeld strekt zich uit van het Meer van Genève in het zuidwesten tot het Bodenmeer in het noordoosten en omvat tevens aanzienlijke delen van de aangrenzende gebieden in Frankrijk, Duitsland en Noord-Italië.

Opvallend is de grote hoeveelheid topografische informatie. Niet alleen steden, dorpen en gehuchten zijn ingetekend, maar ook rivieren, meren, bergketens, bergpassen en territoriale grenzen. De Alpen zijn door middel van gearceerde bergen weergegeven, terwijl de grote meren, waaronder het Meer van Genève, het Vierwoudstrekenmeer en het Bodenmeer, met hun karakteristieke grillige contouren duidelijk herkenbaar zijn.

Linksonder bevindt zich een uitgebreide legenda, verdeeld in drie kolommen: Cantones (kantons), Socii (bondgenoten) en Subditi (onderhorige gebieden). Bij de dertien kantons worden bovendien de jaartallen vermeld waarop zij volgens de toenmalige geschiedschrijving tot het Zwitserse bondgenootschap toetraden. Onder de bondgenoten worden onder andere Graubünden, Wallis, Neuchâtel, Genève en de abdij van Sankt Gallen genoemd. De derde kolom vermeldt de gebieden die onder het bestuur van afzonderlijke kantons of van meerdere kantons gezamenlijk vielen. De legenda maakt de kaart daarmee tot een interessant document van de politieke verhoudingen in het vroegmoderne Zwitserland.

De lange Latijnse titel beslaat vrijwel de gehele bovenrand. Links daarvan worden de verschillende symbolen voor steden, bisschopszetels en andere plaatsen verklaard, terwijl rechts twee schaalstokken zijn aangebracht. De fijn uitgewerkte gravure, de dichtheid aan geografische namen en de handkleuring geven de kaart een grote decoratieve aantrekkingskracht.

De kaart werd uitgegeven door de Amsterdamse graveur, kunsthandelaar en cartografische uitgever Gerard Valck (1651–1726) en zijn zoon Leonard Valck (1675–1746). Gerard Valck werkte jarenlang nauw samen met Petrus Schenk en behoorde tot de belangrijke Nederlandse uitgevers van kaarten en prenten rond 1700. Samen met zijn zoon verwierf hij bovendien grote bekendheid als vervaardiger van aard- en hemelglobes.

Prijs: Euro 375,-