Beurtschip Antwerpen-Brussel – naar Wenceslaus Hollar, 2e helft 17e-eeuw
€375
“Coche de Bruxelle”. Ets, uitgegeven door Louis Boissevin. 17e-eeuwse kopie in spiegelbeeld naar “De Heu van Brussels”, in 1647 vervaardigd door Wenceslaus Hollar als deel van de twaalfdelige serie “Navium Variae Figurae”. Afm.: plaatafdruk 16,1 × 23,5 cm; papier 19,2 × 30,2 cm.
In vergelijking met de ets van Hollar heeft dit exemplaar onder de voorstelling een vierregelige beschrijvende tekst:
“Ce petit heu flamand, qui des vagues se joüe,
Des marchandz voyageurs espargne les travaux :
C’est un coche flottant dont la flesche est la proüe,
Les voiles, l’attelage; et les vents les chevaux.”
bespaart reizende kooplieden de moeite van de reis.
Het is een drijvende koets waarvan de disselboom de boeg is;
de zeilen vormen het tuig, en de winden zijn de paarden.]
In de periode waarin deze prent gemaakt werd, was er een verbinding over water tussen Brussel en Antwerpen voorzien. Reizigers die in Brussel inscheepten op de trekschuit, moesten aan de Rupel overstappen op de Heu die hen verder naar Antwerpen bracht
Het schip voerde een vierkantig zeil, uitgehouden door een spriet die draaibaar onder aan de mast was bevestigd. Een heu was ongeveer 30 meter lang en 4 à 5 meter breed. Het schip liep vooraan spits toe, met een oplopende boegspriet en fokzeil; naar achteren liep het scheepsboord hoger op, met een ovaalronde achterspiegel en een roer. Het vaartuig was voorzien van zware wapens en was niet erg stabiel. Het kapseisde bijgevolg meer dan eens.
In Antwerpen legde de heu aan bij het Laag Bierhoofd. Op de achtergrond is bovendien het “Convoy de Malines”, het konvooi of beurtschip van Mechelen, weergegeven. Reizigers verkozen vaak de tragere maar comfortabelere beurtschepen boven de hobbelende reis per koets. De Franse tekst onder de voorstelling speelt daar geestig op in: het schip wordt voorgesteld als een varende koets, waarbij de boeg de disselboom is, de zeilen het tuig vormen en de wind de paarden levert.
Wenceslaus Hollar (1607-1677) was een Boheemse kunstenaar, geschoold in Praag, die na enkele reizen door de Duitse gebieden en de Nederlanden terecht kwam in Engeland in de jaren 1630. In het daaropvolgende decennium nam hij echter de vlucht door de burgeroorlogen die zich daar afspeelden. Zo kwam hij terug in de Nederlanden terecht, meer bepaald in Antwerpen.
Hollars omzwervingen en verblijf in de Nederlanden lieten merkelijk hun sporen na in de prenten die hij vervaardigde. In 1647 publiceerde hij zo in Antwerpen zijn illustere “Navium Variae Figurae et Formae”. Die reeks bestond uit twaalf prenten die verschillende Nederlandse scheepstypes afbeeldden en zijn kenmerkend voor Hollars grote fascinatie voor de zee(vaart). Ook deze voorstelling maakte onderdeel uit van die reeks. Typisch voor de beelden in dat werk is het standpunt op ooghoogte. Daardoor hebben deze prenten een lage horizon, wat op zijn beurt samengaat met een groot oppervlak dat de hemel omvat. Net zoals hier figureren vaak stadsgebouwen of woonhuizen op de achtergrond en gaf Hollar het schip erg gedetailleerd weer.
Prijs: Euro 375,-
