Barbeel – Markus Elieser Bloch, 1782-1795

DE BARBEEL

“Cyprinus Barbus / Der Barben / Le Barbeau / The Barbel” (plaat 28), kopergravure vervaardigd door Ludwig Schmidt naar een tekening van Krüger jr., voor Markus Elieser Bloch’s Allgemeine Naturgeschichte der Fische, uitgegeven in Berlijn tussen 1782 en 1795. In de tijd met de hand gekleurd. Afm.: 19 × 38 cm.

De barbeel is een zoetwatervis uit de familie der Cyprinidae (karperachtigen), en staat ook bekend onder de naam barbeel. De soort komt voor in Europa en West-Azië, voornamelijk in grotere rivieren en laaglandbeken. De barbeel heeft een langgerekt, cilindrisch lichaam met een kenmerkende baarddraad (een snorachtig zintuigorgaan) aan de onderzijde van de kop, waarmee hij voedsel opspoort in troebel water. De vis is doorgaans bruin of olijfgroen van kleur met een lichtere buik, en bezit een duidelijke zijlijn die langs de flank loopt. De barbeel is een bodembewonende soort en voedt zich hoofdzakelijk met insectenlarven, weekdieren en kleine kreeftachtigen. Tegenwoordig is hij een geliefde vis onder sportvissers, vooral vanwege zijn formaat en zijn krachtige weerstand.

Blochs arbeid aan de Allgemeine Naturgeschichte der Fische nam een aanzienlijk deel van zijn leven in beslag en wordt beschouwd als een fundament van de ichthyologie. De publicatie werd mogelijk gemaakt door een groot aantal intekenaren en kende al snel vijf edities in het Duits en Frans. Bloch bracht weinig of geen wijzigingen aan in de systematische indeling van Peter Artedi en Carl Linnaeus, al was hij geneigd enkele aanpassingen door te voeren op basis van de bouw van de kieuwen. Aan het aantal reeds vastgestelde geslachten voegde hij negentien nieuwe toe en hij beschreef 276 soorten die tot dan toe onbekend waren voor de wetenschap, waarvan vele afkomstig waren uit de meest afgelegen delen van de oceaan en die door hun schitterende kleuren of bijzondere vormen zowel bewondering wekten bij het grote publiek als nieuwsgierigheid bij wetenschappers.

Markus Elieser Bloch (1723-1799) wordt beschouwd als de belangrijkste ichthyoloog van de achttiende eeuw.