Kabeljauw – Markus Elieser Bloch, 1782-1795

DE KABELJAUW

“Gadus Morhua / Der Kabeljau / La Morue / The Cod” (plaat 64), kopergravure vervaardigd door Ludwig Schmidt naar een tekening van Krüger jr., voor Markus Elieser Bloch’s Allgemeine Naturgeschichte der Fische, uitgegeven in Berlijn tussen 1782 en 1795. In de tijd met de hand gekleurd. Afm.: 19 × 38 cm.

Volgens Bloch in zijn Allgemeine Naturgeschichte der Fische, een twaalfdelig, fraai geïllustreerd standaardwerk over vissen, is de kabeljauw “een bewoner van alle wereldzeeën waar hij voorkomt tussen de 40ste en 66ste graad noorderbreedte. Hij wordt zelfs nog op hogere breedten aangetroffen, zoals bij Groenland, zij het in mindere aantallen en van mindere kwaliteit. Hij komt zeer veel voor bij Terreneuve (Newfoundland), Capbreton, Nova Scotia, New England, langs de kusten van Noorwegen en IJsland, evenals op de Doggersbank en rond de Orkney-eilanden.

Voor vele volkeren vormt hij een uiterst belangrijk onderdeel van de voedselvoorziening en handel, en is hij in het bijzonder een bron van rijkdom voor de Engelsen; hij voedt de IJslanders, brengt de Noren jaarlijks aanzienlijke inkomsten op en verschaft werk aan grote aantallen Engelse, Nederlandse en Franse zeelieden.

De kabeljauw is doorgaans twee tot drie voet lang en weegt veertien tot twintig pond, maar er komen ook veel grotere exemplaren voor: in Engeland is er ooit een gevangen van vijf voet en acht duim lang, met een omtrek van vijf voet en een gewicht van achtenzeventig pond. Gewoonlijk leeft hij in de diepten van de open zee en verschijnt hij slechts tijdens de paaitijd langs de kusten en op de banken. Zijn voedsel bestaat uit krabben, inktvissen, haring en andere vissen, en hij is zo vraatzuchtig dat hij zelfs zijn eigen soort niet spaart. Net als roofvogels bezit hij de eigenschap dat hij onverteerbaar voedsel kan uitbraken.”

Blochs arbeid aan de Allgemeine Naturgeschichte der Fische nam een aanzienlijk deel van zijn leven in beslag en wordt beschouwd als een fundament van de ichthyologie. De publicatie werd mogelijk gemaakt door een groot aantal intekenaren en kende al snel vijf edities in het Duits en Frans. Bloch bracht weinig of geen wijzigingen aan in de systematische indeling van Peter Artedi en Carl Linnaeus, al was hij geneigd enkele aanpassingen door te voeren op basis van de bouw van de kieuwen. Aan het aantal reeds vastgestelde geslachten voegde hij negentien nieuwe toe en hij beschreef 276 soorten die tot dan toe onbekend waren voor de wetenschap, waarvan vele afkomstig waren uit de meest afgelegen delen van de oceaan en die door hun schitterende kleuren of bijzondere vormen zowel bewondering wekten bij het grote publiek als nieuwsgierigheid bij wetenschappers.

Markus Elieser Bloch (1723-1799) wordt beschouwd als de belangrijkste ichthyoloog van de achttiende eeuw.

Prijs: Euro 350,-