Schelvis – Markus Elieser Bloch, 1782-1795

DE SCHELVIS

“Gadus Aeglefinus / Der Schelfisch / L’Aigrefin / The Haddock” (plaat 62), kopergravure vervaardigd door Ludwig Schmidt naar een tekening van Krüger jr., voor Markus Elieser Bloch’s Allgemeine Naturgeschichte der Fische, uitgegeven in Berlijn tussen 1782 en 1795. In de tijd met de hand gekleurd. Afm.: 19 × 38 cm.

Volgens Bloch in zijn Allgemeine Naturgeschichte der Fische, een twaalfdelig, fraai geïllustreerd standaardwerk over vissen:
“De schelvis leeft in de Noordzee, waar hij in grote hoeveelheden wordt gevangen, vooral in de herfst, niet ver van Helgoland, en vervolgens naar Hamburg wordt vervoerd. Het is opmerkelijk dat de schelvis de Sont nauwelijks oversteekt naar de Oostzee, evenmin als de kabeljauw vanuit de andere zijde; hoewel beide soorten in deze zeeën voorkomen. De schelvis wordt ook aangetroffen rond Holland, Oost-Friesland en in het Kanaal, maar het meest frequent rond Engeland, waar hij in grote scholen verschijnt en gewoonlijk van de ene kust naar de andere trekt.

Soms verschijnen zij in zulke enorme aantallen dat, naar men zegt, drie vissers binnen een afstand van een Engelse mijl hun boten tweemaal daags kunnen vullen. Om deze reden zijn zij zo goedkoop dat men twintig van de grootste kan kopen voor vijf tot acht groschen en de kleinere voor acht pfennig, soms zelfs voor de helft van die prijs. De grootste exemplaren worden gewoonlijk gezien van november tot januari, terwijl de kleinere van die tijd tot in mei voorkomen. In Groenland bevinden zij zich meestal in de diepte en komen tegen de avond naar de oppervlakte, vooral wanneer het water onstuimig is, waarna de vissers hen vangen; soms springen zij ook boven het water uit en vallen zij niet zelden ten prooi aan zeehonden die op hen jagen. Deze trekken hen ook vaak met hun poten uit spleten, waar zij zich ophouden om frisse lucht te krijgen.”

Blochs arbeid aan de Allgemeine Naturgeschichte der Fische nam een aanzienlijk deel van zijn leven in beslag en wordt beschouwd als een fundament van de ichthyologie. De publicatie werd mogelijk gemaakt door een groot aantal intekenaren en kende al snel vijf edities in het Duits en Frans. Bloch bracht weinig of geen wijzigingen aan in de systematische indeling van Peter Artedi en Carl Linnaeus, al was hij geneigd enkele aanpassingen door te voeren op basis van de bouw van de kieuwen. Aan het aantal reeds vastgestelde geslachten voegde hij negentien nieuwe toe en hij beschreef 276 soorten die tot dan toe onbekend waren voor de wetenschap, waarvan vele afkomstig waren uit de meest afgelegen delen van de oceaan en die door hun schitterende kleuren of bijzondere vormen zowel bewondering wekten bij het grote publiek als nieuwsgierigheid bij wetenschappers.

Markus Elieser Bloch (1723-1799) wordt beschouwd als de belangrijkste ichthyoloog van de achttiende eeuw.

Prijs: Euro 350,-