Amsterdam – Johann Christoph Haffner, 1700

AMSTERDAM AAN HET IJ, CA. 1700

“Amstelodamum. Amsterdam.”, kopergravure gedrukt van twee platen, uitgegeven te Augsburg door Johann Christoph Haffner (1668–1754), ca. 1700. Later met de hand gekleurd. Afm. ca. 27 × 66 cm.

Zeldzaam panoramisch profiel van Amsterdam, gezien vanaf de noordelijke oever van het IJ. Over vrijwel de gehele breedte ontvouwt zich het stadsfront, met daarboven de vele kerktorens, stadspoorten en andere herkenningspunten die het silhouet van Amsterdam rond 1700 bepaalden. De maker heeft vooral de torens sterk geaccentueerd, waardoor zij opvallend hoog boven de dicht opeengepakte bebouwing uitsteken.

Op de voorgrond ligt het IJ, met verschillende vaartuigen. Opvallend zijn de lange palenrijen die de haven van het open IJ afscheidden. Deze zogenoemde palengordel maakte deel uit van de verdediging van de stad, bood beschutte ligplaatsen aan schepen en kon bij de doorgangen met drijvende bomen worden afgesloten. Het uitgestrekte havenfront onderstreept de centrale rol van scheepvaart en handel in het Amsterdam van de late zeventiende en vroege achttiende eeuw.

Onder de voorstelling staat een uitvoerige genummerde legenda in het Latijn en Duits. Dertig gebouwen en stedelijke voorzieningen worden aangeduid, waaronder de gebouwen van de Admiraliteit en de VOC, stadspoorten, kerken en synagogen, torens, de beurs en het stadhuis. Links boven de stad staat het wapen van Amsterdam; midden boven de skyline wappert de titel op een banderol.

Literatuur: A.E. d’Ailly, “Repertorium van de profielen der stad Amsterdam en van de plattegronden der schutterswijken” (1953), nr. 155.

Prijs: Euro 1.250,-