Leiden – Leon Schenk naar Abraham Rademaker, ca. 1730
€4.850
“Gesigt van de Stadt Leyden beroemt door syn hooghe schoole geleege in Holland op den verstopten Ryn”, kopergravure op twee gemonteerde bladen vervaardigd door Leonard Schenk naar een ontwerp van Abraham Rademaker, ca. 1730. Gedrukt van twee koperplaten en later met de hand gekleurd. Afm. ca. 57 × 97 cm.
Dit imposante stadsprofiel toont Leiden vanuit het zuiden, met het stadsfront van de Koepoort tot de Zijlpoort. Boven de stad zweeft een titelband, geflankeerd door putti met links het wapen van Leiden met de gekruiste sleutels en rechts de Hollandse leeuw. De parallelle Nederlandse en Franse titels presenteren Leiden nadrukkelijk als de stad die “beroemd [is] door zijn hogeschool” – de in 1575 gestichte Universiteit Leiden.
Achter de stadswal ontvouwt zich een indrukwekkend panorama van de stad. Van links naar rechts zijn onder meer het Academiegebouw, de universiteitsbibliotheek, de Pieterskerk, de Rijnsburgerpoort, de Saaihal, het stadhuis, de Vrouwekerk, de Marekerk, de Burcht en de Hooglandse Kerk herkenbaar. Een aantal gebouwen is in de voorstelling met kleine opschriften aangeduid.
Op de wallen staan verschillende windmolens. De hoge en relatief vrije ligging bood de molens uitstekende windvang; dergelijke walmolens speelden een belangrijke rol bij het malen van graan en andere stedelijke nijverheid. Van de negentien molens die ooit op de Leidse wallen stonden, is tegenwoordig alleen De Valk bewaard gebleven.
De omvang van de afgebeelde stad was grotendeels het resultaat van de drie grote zeventiende-eeuwse stadsuitbreidingen. Bij de laatste uitbreiding, in 1659, werden gebieden ten oosten en zuidoosten bij Leiden gevoegd. De oude Hogewoerdspoort werd daarbij afgebroken en verder naar het oosten vervangen door een nieuwe stadspoort. De Koepoort, links in het panorama, stond aan het einde van de huidige Doezastraat en ontleende haar naam aan het vee dat hier de stad werd binnengevoerd.
Schenk beperkt zich niet tot de monumentale skyline. Langs de met bomen beplante singel wandelen stedelingen, vissers zitten aan het water en kleine vaartuigen varen over de gracht. Op de voorgrond gaat het stadsbeeld haast ongemerkt over in het Hollandse platteland: koeien grazen in de wei, een vrouw loopt met melkemmers naar het vee, landarbeiders rusten bij hun gereedschap en rechts wordt een wagen met hooi beladen. Juist deze combinatie van monumentaal stadsgezicht en alledaags leven maakt de prent behalve topografisch ook sociaalhistorisch interessant.
Prijs: Euro 4.850,- (incl. lijst)
