Utrecht – Hendrick Verstraelen naar Joost Cornelisz. Droochsloot, 1642

SPECTACULAIR GEZICHT OP UTRECHT VANUIT HET WESTEN

“Utrecht“, kopergravure vervaardigd door Hendrick Verstraelen naar het ontwerp van de Utrechtse kunstenaar Joost Cornelisz. Droochsloot, uitgegeven bij François van den Hoeye (“Franciscus Hoeius“). Gedrukt met privilege op 4 bladen in 1642. Tweede staat van twee. Later met de hand gekleurd. Afm. (prent) ca. 40 x 216 cm.

Dit uitzonderlijk brede panorama toont Utrecht vanuit het westen, over het open land buiten de middeleeuwse stadsmuur. De stad verschijnt als een dichtbebouwde, torenrijke stad, met de Domtoren als middelpunt.

De stadsmuur heeft verdedigingstorens: in het noorden de Plompetoren (gesloopt in 1832) en in het zuiden de Smeetoren (gesloopt in 1855) en de Bijlhouwerstoren (gesloopt in 1872). Op de muur zijn vanwege de uitstekende windvang molens geplaatst. Achter de stadsmuur van noord naar zuid (van links naar rechts) de Jacobikerk, de Janskerk, de stadhuistoren, de Pieterskerk, de Dom, de Buurkerk, de Bisschopshof (afgebroken in 1803), de Hiëronymuskapel (afgebroken in 1885), de Paulusabdij, de Mariakerk (gesloopt 1813-1816), de Sint-Catharinakerk (de latere kathedraal), de kapel van het Sint-Ursulaklooster, de Weeskerk (voormalig Regulierenklooster, gesloopt in 1864), de Geertekerk, de Nicolaaskerk en het Nicolaïklooster.

Rond 1665, dus ruim 20 jaar na het verschijnen van de prent, maakte Droochsloot nog een groot schilderij met een vrijwel identieke voorstelling dat thans in het Centraal Museum hangt.

Niet lang daarna, op 1 augustus 1674, zou de skyline ingrijpend veranderen door een verwoestende tornado.

Droochsloot (1586 – 1666) kreeg zijn opleiding in Utrecht, maar zijn stijl suggereert dat hij ook in de Zuidelijke Nederlanden heeft gereisd. In 1616 werd hij als meester in het Utrechtse Sint-Lucasgilde aangenomen en was er in 1623 en 1644 Deken. In 1638 was hij ook Regent van het Sint Jobsgasthuis. Hij schilderde veelal boeren kermissen, alsook van Bijbelse en historische voorstellingen. Droochsloot werd beïnvloed door zowel Pieter Brueghel de Oude als de Jonge, maar ook door David Vinckboons.

De kunstenaar gaf zichzelf een plek in de voorstelling. In het landschap op voorgrond links van het midden, op de balustrade van een brug over de kronkelende Oude Rijn, zit hij met een leerling en maakt het ontwerp voor deze gravure. Die tekening is verloren gegaan. Voor zover bekend zijn van deze grote vierbladige gravure ook slechts circa tien tot vijftien exemplaren bewaard gebleven.

Literatuur:

• Hollstein “Dutch & Flemish Etchings, Engravings and Woodcuts ca. 1450 – 1700”, XXXII, p. 168-169
• Wurzbach “Niederländisches Künstler-Lexikon” II, 784
• Thieme-Becker XXXIV, 303

Prijs: Euro 13.500,-