Bazel – Carl Martin, ca. 1840

BAZEL AAN DE RIJN, VÓÓR DE NEGENTIENDE-EEUWSE STEDELIJKE ONTWIKKELING

“Basel.” Lithografie uitgegeven door Carl Martin te Berlijn, ca. 1840. In de tijd met de hand gekleurd. Afm. (voorstelling) 26,2 x 37,4 cm (papier: 36,6 x 48,4 cm).

Pittoresk rivierzicht op Bazel, gezien over de Rijn, met links de stadskern van Grossbasel en in het midden het markante silhouet van het Munster. In de verte overspant de oude Mittlere Brücke de rivier; rechts aan de overzijde ligt Kleinbasel. Langs de oever doen vrouwen de was, een vissersbootje op het water en een vlot van boomstammen verlevendigen het beeld.

Met de Nederlandse geleerde Erasmus, die 1521-1529 aan de universiteit doceerde, werd de stad een centrum van het humanisme en van de protestantse Reformatie in Zwitserland. De Contrareformatie bracht bekwame ambachtslieden als vluchtelingen uit andere delen van Europa naar Bazel, en tegen de 18de eeuw lag de politieke macht in handen van de gilden. In 1831 kwam het landelijke deel van het kanton in opstand en riep het jaar daarop zijn onafhankelijkheid uit; vanaf 1833 is er een halfkanton Basel-Landschaft en een halfkanton Basel-Stadt.

Rond 1840–1850 was Bazel nog in hoge mate herkenbaar als historische Rijnstad, met haar middeleeuwse en vroegmoderne structuur, kerken, compacte bebouwing en slechts één vaste Rijnbrug. Tegelijk stond Bazel aan het begin van ingrijpende modernisering. De Rijn bleef een belangrijke verkeers- en handelsader, terwijl de komst van de spoorweg de stad vanaf 1844 sterker met Frankrijk, Duitsland en de rest van Zwitserland verbond. Enkele decennia later zouden industrialisering en stadsuitbreiding het karakter van Bazel ingrijpend veranderen. De middeleeuwse stadsmuren werden vanaf 1859 grotendeels gesloopt, waarmee de oude besloten stad plaatsmaakte voor moderne negentiende-eeuwse stedelijke ontwikkeling. Maar zover is het op de voorstelling nog niet.

Prijs: Euro 650,-