Santa Cruz de Tenerife – Victor Adam naar Pierre de Sainson, 1833

“Sainte Croix de Ténériffe”, lithografie vervaardigd door Victor Adam naar het ontwerp van Pierre de Sainson voor Jules Dumont D’Urville’s “Voyage de la Corvette l’Astrolabe 1826-29”, uitgegeven in 1833 door Louise Auguste de Tastu. In de tijd met de hand gekleurd. Afm. (voorstelling) 19 x 37 cm.

De Franse ontdekkingsreiziger Jules Dumont D’Urville (1790-1842) maakte drie reizen om de wereld, waarbij hij het zuiden en westen van de Stille Oceaan, Australië en Antarctica verkende. Daarbij deed hij ook Tenerife aan en noteerde het volgende in zijn verslag:

Op 7 september 1826 rondde de Astrolabe kaap Anaga, waarbij we aan stuurboord drie grote uitstekende rotsen lieten liggen, en na een uur zagen we de baai van Santa Cruz, die in de vorm van een halve cirkel ligt en waarin 12 linieschepen voor anker lagen. De korvet loste het gebruikelijke saluutschot en er verscheen een bootje met vijf mannen die ons naar de voor ons aangewezen ligplaats brachten. Terwijl dit gebeurde, hield ik mij bezig met de ligging van de stad te bestuderen, gelegen in een laagte aan de voet van een steile helling waarop de huizen in een gelijkmatige lijn staan, slechts onderbroken door enkele klokkentorens en uitkijktorens. Daarachter verheffen zich massieve basaltformaties die doen denken aan muren, waarvan de flanken volledig verstoken zijn van vegetatie, waardoor ze een intense en verstikkende hitte veroorzaken.

We betraden Santa Cruz door een houten poort. De stad maakte een grote en aangename indruk op ons, want haar straten, recht, breed en goed geventileerd, hebben trottoirs geplaveid met ronde, ongelijke keien en afgezet met lavategels. De huizen zien er aantrekkelijk uit, want ze beschikken meestal over een ruime patio, omgeven door zuilengalerijen die tegelijk dienen als vestibule en opslagruimte. In het midden bevindt zich een regenwaterciterne, waarvan het water wordt gefilterd in kleine bassins van poreuze steen, ondersteund door enkele versieringen in Arabische stijl en omgeven door waterplanten.

De trap, aan een van de zijkanten van de patio, leidt naar de bovenverdieping waar de vertrekken zich bevinden. De plafonds hebben lange balken van teakhout en ogen somber door hun grootte; toch heerst er een koelte die in dit vurige klimaat bijzonder welkom is. De muren, eenvoudig bepleisterd, zijn versierd met devotionele schilderijen, armzalige tekeningen en kleine spiegels.

In Santa Cruz is een inquisiteur gevestigd, maar de ijver van de Heilige Inquisitie wordt ingeperkt door de handelsgebruiken, zodat zijn optreden zich beperkt tot het verbieden van schadelijke en filosofische werken. In de kerken hangen affiches met verboden boeken, die een catalogus vormen die de nieuwsgierigheid bevredigt van hen die van nieuwigheden houden. Rijke vrouwen dragen geen ronde hoed, want zij lopen doorgaans in de schaduw, en hun mantels zijn meestal van zijde of mousseline, versierd met lange kantstroken. Hun pas is traag en hun houding flegmatiek. Ze bedekken hun gezicht met een waaier en wenden het nooit, ook niet uit beleefdheid. Over het algemeen zijn ze donker van teint en niet erg volslank; hun neus is gebogen, hun mond groot maar met een uitstekend gebit, hun ogen levendig en de wenkbrauwen zwart.

De bedelaars die de straten van Santa Cruz bevolken, combineren schaamteloosheid en brutaliteit met luiheid en nalatigheid. Op elke hoek duiken haveloze kinderen op die de voorbijganger om een kwartje vragen. In de hogere kringen van de stad worden buitenlanders zeer hartelijk onthaald. Aangezien kranten en nieuws uit Europa altijd laat arriveren, worden recent aangekomen bezoekers bestookt met talloze vragen.

Op het plein op korte afstand van de aanlegplaats viel ons een fontein op, die alleen in de zomer op gezette tijden water geeft. Deze fontein, met een bassin van zwarte lava, wordt gevoed door een waterloop die de stad bereikt via enkele kilometers houten leidingen die van vallei tot ravijn zijn gelegd, telkens aaneengevoegd en ondersteund door steigers. Hier bevindt zich het beeld van Onze-Lieve-Vrouw van Candelaria, dat oprijst bovenop een witte marmeren obelisk, met op de vier hoeken de laatste vier koningen van het Guanchen-volk dat vroeger over Tenerife heerste. Allen dragen een lauwerkrans en heffen een dijbeen naar de hemel. Een inscriptie aan de voet schrijft de vernietiging van dat landbouwende en krijgshaftige volk toe aan de tussenkomst van de Maagd Maria. Op ditzelfde plein — zonder twijfel het mooiste van de drie pleinen van Santa Cruz — worden grote militaire oefeningen gehouden door de garnizoenen en de militie.

De kerken die ik bezocht zijn ruim, maar smakeloos. Hun zuilen en kapellen zijn volgehangen met ex-voto’s, middelmatige schilderijen en een belachelijke overvloed aan goudwerk. De gewelven en beeldhouwwerken zijn zwartgeblakerd door de rook van de talloze kaarsstompjes die op alle altaren voor de heilige beelden branden. De graven, waarvan de stenen platen bedekt zijn met opschriften, verspreiden een walgelijke stank door de gewoonte om de doden daar te begraven. De Spanjaarden wandelen gewoonlijk rond in een wollen mantel, die zij zowel ’s zomers als ’s winters dragen. De straten zijn druk bevolkt door priesters, kluizenaars en monniken, die voortdurend worden tegengehouden door gelovigen die hun gewaad willen kussen. Handelaren die de bescherming van Onze-Lieve-Vrouw van Candelaria wensen, bieden kleine giften aan de eerwaarde vaders.

Prijs: Euro 495,-