Theater in de Hofvijver voor de Vrede van Aken 1748 – Jan Caspar Philips

“Naauwkeurige Afbeelding van het Pragtig Gebouw, Op order van de Hoog. Mog. Heeren Staten Generaal der Vereenigde Nederlanden (…) in de Hof-Vyver van ’s Gravenhage opgeregt, ter gelegenheid van de Vreede, den 18 October 1748 te Aken geslooten” Ets met gravure vervaardigd door Jan Caspar Philips naar tekening van Franciscus Schluymer en uitgegeven door Anthony de Groot & Zoonen in 1749. Afm. 58 x 88,5 cm.

Deze schitterende grote prent toont het monumentale theater dat in 1749 in de Hofvijver in Den Haag werd gebouwd ter gelegenheid van de viering van de Vrede van Aken (1748). Dit vredesverdrag maakte een einde aan de Oostenrijkse Successieoorlog (1740–1748), een grootschalig Europees conflict waarbij ook de Republiek der Verenigde Nederlanden betrokken was geraakt.

Het afgebeelde bouwwerk was geen permanent gebouw maar een indrukwekkende feestarchitectuur, speciaal ontworpen voor de grote illuminatie- en vuurwerkfestiviteiten die op 11 en 13 juni 1749 plaatsvonden. Het theater bestond uit een halfronde colonnade met nissen, beelden en triomfboogachtige doorgangen. In het midden bevond zich een verhoogd paviljoen met beelden, dat als centraal podium diende voor de vuurwerkconstructies.

Onder de voorstelling bevindt zich een rijk uitgewerkte rococo-cartouche met een opdracht aan stadhouder Willem IV, prins van Oranje-Nassau, die sinds 1747 erfstadhouder van alle gewesten was. Links staat zijn wapen geflankeerd door een leeuw, met daarachter onder meer de wapens van Nassau en andere dynastieke gebieden. Rechts zien we het gekroonde monogram van Willem IV en zijn echtgenote Anna van Hannover, dochter van de Engelse koning George II, eveneens begeleid door heraldische leeuwen. Het benadrukt de verbinding tussen het Huis van Oranje-Nassau en het Britse koningshuis.

De prent vervulde een dubbele functie. Enerzijds was het een herinnering aan het spectaculaire vredesfeest dat in Den Haag werd gehouden; anderzijds fungeerde het als propagandistisch beeld van vrede, dynastieke stabiliteit en politieke eensgezindheid binnen de Nederlandse Republiek.

Literatuur: Frederik Muller, De Nederlandsche geschiedenis in platen (1863-1882): beredeneerde beschrijving van Nederlandsche historieplaten, zinneprenten en historische kaarten, nr. 3966.

Prijs: Euro 950,-