Rotterdam – Johann Friedrich Probst naar Friedrich Bernhard Werner, ca. 1760

ROTTERDAM AAN DE MAAS, CA. 1760

“ROTTERDAM”, monumentale kopergravure naar een ontwerp van Friedrich Bernhard Werner, uitgegeven te Augsburg door Johann Friedrich Probst rond 1760. Later met de hand gekleurd. Afm. (prent) 35 × 102 cm.

Vanaf de zuidzijde van de Maas zien we Rotterdam als een langgerekt stadsprofiel, met op de voorgrond een levendige rivier vol schepen. Achter de kades verheffen zich de torens van de stad, met in het midden de imposante Grote of Sint-Laurenskerk. Boven de stad wappert een groot lint met de naam Rotterdam, geflankeerd door het stadswapen.

De nummers in de voorstelling verwijzen naar 23 gebouwen en locaties in de Duitse, Nederlandse en Latijnse legenda’s. Behalve de Laurenskerk worden onder andere het stadhuis, de beurs, de Schiedamse Poort, de Oosterpoort, de Oude Hoofdpoort, de Admiraliteit en haar scheepstimmerwerf, verschillende kerken en de joodse synagoge aangewezen. Zo presenteert de prent Rotterdam niet alleen als stad, maar nadrukkelijk ook als haven- en handelscentrum aan de Maas.

Het panorama behoort tot de grote reeks Europese stadsgezichten waarvoor de Silezische tekenaar Friedrich Bernhard Werner (1690–1776) de ontwerpen leverde. Werner leidde voordat hij zich op het tekenen van steden toelegde een opmerkelijk avontuurlijk bestaan, zo was hij ondermeer soldaat, ‘Wunderdoktor’, vertaler van opera’s en landmeter. Vanaf 1729 vervaardigde hij voor de Augsburgse uitgevers rond de erven Jeremias Wolff bijna honderd grote stadsgezichten. Zijn ontwerpen werden vervolgens door verschillende graveurs in koper overgebracht.

De onderneming was voortgekomen uit de beroemde prentenuitgeverij van Jeremias Wolff (1663–1724), een van de belangrijkste Augsburgse kunstuitgevers van zijn tijd. Na zijn dood werd de zaak voortgezet door zijn schoonzoon Johann Balthasar Probst en vervolgens door diens zoons. Johann Friedrich Probst (1721–1781), die een deel van het bedrijf in 1750 overnam, bleef de grote stadsgezichten naar Werner nog jarenlang uitgeven.

Augsburg was in de achttiende eeuw een belangrijk internationaal centrum voor de productie van prentkunst, wel aangeduid als “die Bilderfabrik Europas”. Voor een Europese markt werden stadsgezichten volgens een herkenbare Augsburgse beeldtaal vormgegeven. Dat is ook hier zichtbaar. Het panorama is gebaseerd op de topografie van Rotterdam, maar sommige gebouwen hebben een uitgesproken Zuid-Duits voorkomen gekregen; zo werden verschillende Rotterdamse kerktorens voorzien van de voor Augsburg vertrouwde uivormige bekroningen.

Prijs: Euro 2.850,-