Amsterdam – Tresling & Co + Jan Kotting, 1883

KAART VAN AMSTERDAM VOOR DE BEZOEKERS VAN DE WERELDTENTOONSTELLING VAN 1883

“Amsterdam Centrum 1883” kleuren lithografie vervaardigd door Tresling & Co. en uitgegeven in 1883 door Jan C. Kotting. Afm.: (papier) 48 x 57,7 cm.

Exemplaren van deze kaart werden in zwart-wit door J.M.E. & G.H. Meijer uitgegeven als deel van “Amsterdam in 1883 met Platte Grond: Gids voor bezoekers Der hoofdstad tijdens de Internationale Koloniale en Uitvoerhandel Tentoonstelling.” Dit exemplaar in kleur, met advertenties rondom, was los te koop.

Op de kaart staan alleen het gebied binnen de Singelgracht en een gedeelte van het tentoonstellingsterrein achter het Rijksmuseum afgebeeld. De stationseilanden staan niet op de kaart. Belangrijke gebouwen zoals stedelijke instellingen, hotels en dergelijke, zijn iets donkerder gemarkeerd, bezienswaardwaardige gebouwen staan in opstand getekend. Het is opvallend dat deze overeenkomstig hun werkelijke oriëntatie getekend zijn. Dit betekent dat sommige gebouwen ‘gekanteld’ (’s Konings Paleis op de Dam) of ‘op hun kop’ (Ev[angelisch] Luth[ers] Weeshuis op de hoek van de Muider- en Nieuwe Keizersgracht en S[in]t Jacobs Gest[icht] aan de Middenlaan) in het kaartbeeld staan.

In het zuiden van de stad ligt het terrein van de Wereldtenttonstelling bij het Rijksmuseum. Als je daar was geweest, dan waren er nog verschillende bezienswaardigheden die je kon bezoeken:

• Natura Artis Magistra, de Amsterdamse dierentuin en het zoölogisch genootschap in de Plantage, opgericht in 1838 en in 1883 al een belangrijke combinatie van dierentuin, wetenschappelijke instelling en elite-uitje.
• Museum Trippenhuis aan de Kloveniersburgwal 20. Het Trippenhuis fungeerde toen als voorloper van het Rijksmuseum, waar de rijkscollectie met onder meer schilderijen van Rembrandt en Frans Hals te zien was.
• Museum van der Hoop in de Oudemanhuis Poort, was van 1855 tot 1885 het museum met de schilderijencollectie van de bankier Adriaan van der Hoop. De verzameling van 258 werken werd later samengevoegd met die van het Rijksmuseum.
• Museum Vrolik aan de Keizersgracht 600 was de anatomische en pathologisch-anatomische collectie van Gerard en Willem Vrolik, na hun dood verworven voor het Amsterdamse Athenaeum Illustre, de voorloper van de Universiteit van Amsterdam. Tegenwoordig is de collectie ondergebracht in het Amsterdam UMC.
• Museum van Oudheden, het museum van het Koninklijk Oudheidkundig Genootschap, gevestigd in het voormalige pakhuis De Klok aan de Spuistraat 135, met oudheden en historische voorwerpen.
• “’s Konings Paleis” op de Dam, het voormalige 17de-eeuwse stadhuis dat sinds 1808 als koninklijk paleis diende
• Het Panorama in de Plantage, het grote Panoramagebouw aan de Plantage Middenlaan, waar bezoekers in een 360-graden geschilderde illusie konden stappen.
• Het Nederlandsch Panopticum, een pas geopend wassenbeeldenmuseum aan de Amstelstraat, gericht op toeristen en uitgaanspubliek rond Rembrandtplein.
• Diamantslijperij in de Zwanenburgerstraat in de toenmalige Joodse buurt, waar de Amsterdamse diamantnijverheid voor bezoekers als typisch stedelijke industrie werd gepresenteerd; mogelijk gaat het om Coster of een andere daar gevestigde slijperij.
• Het Dépôt der Likeurstokerij ’t Lootsje aan de Kalverstraat 32, het proef- en bestelhuis van de distilleerderij van de Erven Lucas Bols.
• Het Vondelpark, de grote wandel- en ontspanningstuin buiten de oude stad. Aan het uiteinde daarvan lag het Broekerhuis, een in 1881 gebouwd museumachtig attractiegebouw met een historiserende presentatie van Broek-in-Waterlandse interieurs en oudheden.
• Krasnapolsky, in 1883 een modern café-restaurant en hotel aan de Warmoesstraat, dat juist dat jaar als hotel met circa zeventig kamers werd geopend.
• Café-restaurant en hotel Mille Colonnes, een beroemd uitgaansetablissement aan het Rembrandtplein, geopend rond 1879/1880 en bekend om zijn spiegelinterieur waarin de zuilen “duizendvoudig” werden weerkaatst.

Van deze kaart zijn zeer weinig exemplaren bewaard gebleven. De kaart wordt niet (!) genoemd in Marc Hameleers (2003) “Amsterdamse Plattegronden 1866-2000”. Daarnaast lijkt het Amsterdamse Stadsarchief slechts een exemplaar van de kaart te bezitten zonder advertenties.

Prijs: Euro 475,-