Maastricht – Frederik de Wit, 1698

“Maestricht”. Kopergravure uitgegeven te Amsterdam door Frederik de Wit in 1698 als deel van diens stedenboek “Perfecte Aftekeningen der Steden van de XVII Nederlandsche Provincien in Plattegronden”. In de tijd (?) met de hand gekleurd. Afm. 41 x 52,5 cm.

Maastricht is ontstaan bij een doorwaadbare plaats (‘tricht’) in de Maas. Deze plaats was al lang voor de Romeinse tijd bewoond. In de vierde eeuw werd het een bisschopsstad onder Sint Servaas, de eerste bisschop van de Nederlanden. Volgens de legende zou Sint Servaas de Onze-Lieve-Vrouwekerk gebouwd hebben. De huidige kerk dateert uit de elfde eeuw. Op de plattegrond is de kerk zonder naam ingetekend in het zuid-oostelijke deel van de stad. Deze kerk was het middelpunt van Maastricht, totdat in 1229 de omwalling werd aangelegd. Het nieuwe centrum van de stad werd toen het Vrijthof. Maar op de zeventiende-eeuwse plattegrond is goed te zien dat de bebouwing van de stad nog steeds rondom de Onze-Lieve-Vrouwekerk geconcentreerd is. Aan het Vrijthof staan twee grote kerken, de Sint-Servaas- en de Sint-Janskerk.

In het begin van de dertiende eeuw kwam Maastricht onder heerschappij van twee heersers: de hertog van Brabant en de prins-bisschop van Luik. In de bovenhoeken van de kaart staat daarom behalve het stedelijke wapen (een witte ster op een rood veld) ook het wapen van Gerard van Groesbeek, prins-bisschop van Luik van 1564 tot 1580 en vanaf 1578 kardinaal (een wapen bekroond met de kardinaalshoed). Waarom staat zijn wapen op de kaart? Om deze plattegrond te maken gebruikte De Wit een kaart van Johannes Janssonius uit 1657. Die was gekopieerd van een kaart uitgegeven door Joan Blaeu in 1649. En die was op zijn beurt een getrouwe navolging van een plattegrond uit de stedenatlas van Braun & Hogenberg uit 1581. Braun & Hogenberg plaatsten drie wapens op hun kaart: centraal het stadswapen van Maastricht en in de hoeken de wapens van de twee heersers, Gerard van Groesbeek en koning Filips II (als hertog van Brabant). Blaeu liet het koninklijke wapen weg en verplaatste het stadswapen naar de lege hoek. Hij nam niet de moeite om het wapen van de in 1649 regerende prins-bisschop (Ferdinand van Beieren) op te zoeken. Janssonius en De Wit deden dat evenmin.

Prijs: Euro 1.450,-