Naarden, Weesp, Muiden, Muiderslot – Joan Blaeu, 1649

VESTINGSTEDEN LANGS DE VECHT

“Naerden”, “Weesp”, “Muyden”, “’t Huys te Muyden”, kopergravure uitgegeven door Joan Blaeu te Amsterdam in 1649 als onderdeel van het Tooneel der Steden van de Vereenighde Nederlanden. Later met de hand gekleurd. Afm.: (plaatrand) 42 x 51 cm (elke afzonderlijke plattegrond meet 21 x 25,5 cm).

In de tijd dat Blaeu zijn Stedenboek samenstelde (1640s), was de eerste Hollandse Waterlinie nog niet officieel aangelegd (dat gebeurde kort daarna, in de jaren 1670), maar het idee van deze lijn van vestingen bestond wel al in militaire plannen. De combinatie van deze drie steden op één blad laat dus (zij het impliciet) dat defensieve netwerk zien. De drie steden hoorden bij elkaar als Hollandse grensplaatsen tegenover het Sticht Utrecht.

Door haar ligging nabij de Zuiderzee fungeerde Naarden als vooruitgeschoven verdedigingspost en als schakel in de bescherming van Holland. De plattegrond mist nog de kenmerkende vesting, die van de stad een van de best bewaarde vestingsteden in Europa maakt. Dit is een weergave uit 1632 met de vesting zoals die eind 16^e-eeuw ontworpen was door Adriaan Anthonisz. De stervormige vesting zoals we die vandaag kennen werd pas aangelegd in 1673.

Aan de monding van de Vecht ligt Muiden, een vestingstad waar de rivier uitkomt in de Zuiderzee. De stad is omgeven door wallen en grachten en heeft een compacte, enigszins langgerekte vorm die zich aanpast aan de ligging langs het water. Hier kruisten de vaarroute van het binnenland en de toegang tot Amsterdam elkaar, waardoor Muiden een sleutelpositie innam in de controle over verkeer en verdediging.

Meer stroomopwaarts ligt Weesp, een vestingstad waarvan de structuur nauw samenhangt met de rivier die haar doorsnijdt. De bebouwing concentreert zich langs de oevers, verbonden door bruggen, terwijl de kerk het stedelijke centrum markeert. Weesp beheerste een belangrijk deel van de vaarroute tussen Utrecht en de Zuiderzee en speelde een rol in zowel de scheepvaart als de waterhuishouding, onder meer door sluizen en inundatiemogelijkheden.

Deze positie wordt onderstreept door de afzonderlijke voorstelling van het Muiderslot, dat als een massief waterkasteel met torens en grachten aan de Vecht is afgebeeld. Het slot bewaakte de monding van de rivier en vormde een essentieel onderdeel van de verdedigingslinie. In de zeventiende was dit de residentie van o.a. P.C. Hooft, dichter, historicus en drost van Muiden en deed dienst als cultureel centrum waar de zogeheten “Muiderkring” samenkwam.

Prijs: Euro 650,-