Rotterdam – Lodovico Guicciardini, ca. 1617

ROTTERDAM ZOALS HET WAS, BIJNA 450 JAAR GELEDEN

Kopergravure, omstreeks 1617 uitgegeven door Lodovico Guicciardini, als deel van diens “Beschryvinghe van alle de Nederlanden, anderssins ghenoemt Neder-Duystlandt“. Later met de hand gekleurd. Afm. (prent) 24,7 x 33,2 cm (lijst: 45 x 52 cm).

Deze plattegrond toont Rotterdam in het begin van de zeventiende eeuw, nog volledig omsloten door haar middeleeuwse wallen en grachten. Binnen de muren ontvouwt zich een zorgvuldig geordend stratenpatroon met brede waterlopen, zoals de Binnenrotte – de oorsprong van de stad – die van noord naar zuid door het centrum loopt. Langs de oevers liggen woonhuizen en pakhuizen met trapgevels; in het midden staat de imposante Laurenskerk, destijds reeds hét herkenningspunt van Rotterdam.

Aan de westzijde is de stad nog deels landelijk van karakter, met tuinen, boomgaarden en het stedelijke bolwerk. De singels en bastions zijn duidelijk zichtbaar, met zware poorten die toegang geven tot de stad: de Delftse Poort bovenaan, de Oude Hoofdpoort onderaan, en de Oostpoort rechts. Buiten de muren grazen koeien in de weilanden, terwijl een melkboerin met haar emmer richting stad loopt – een charmant detail dat het dagelijkse leven illustreert.

De Maas vormt de levensader van de stad. De schepen aan de kade benadrukken Rotterdams groei als handels- en havenstad: in deze periode ontwikkelde de stad zich tot een belangrijk overslagpunt tussen Holland en de zee. De stadsmuur loopt in een bijna driehoekige vorm rond de oude kern, met zorgvuldig weergegeven bolwerken, wachttorens en poorten.

Deze kaart biedt een zeldzaam en levendig inkijkje in Rotterdam vóór de grote uitbreidingen van de 17de-eeuw.

Guicciardini (1521 – 1589) was een Italiaanse koopman die in Antwerpen leefde. Hij was de eerste die de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden uitvoerig beschreven heeft.

Hoewel Guicciardini niet beschikte over wetenschappelijk verantwoorde historische kennis, somt hij in zijn Beschryvinghe allerlei wetenswaardigheden op die voor een toenmalige reiziger zeer interessant moeten zijn geweest. Over economische en staatkundige zaken, schilderkunst maar ook over taalkundige verhoudingen schreef Guicciardini met grote passie. Hij zweeg echter over de oorlogsperikelen waar de Nederlanden op dat moment door geteisterd werden. Het idyllische beeld dat Guicciardini van ‘zijn’ Nederlanden geeft, is –  zo schrijft hij uitdrukkelijk – gebaseerd op de politieke situatie van vóór 1560.

Prijs: Euro 475,- (incl. lijst)