Begin van de Bataafse Tijd – Carel Frederik Bendorp, 1795

ALLEGORIE OP DE NATIONALE CONVENTIE VAN DE BATAAFSE REPUBLIEK, 1795

“De Conventie”, kopergravure vervaardigd door Carel Frederik Bendorp naar een tekening van Bakker en uitgegeven te Rotterdam door J.H en G.J. Derens en Comp in 1795. Later met de hand gekleurd. Afm. 34,2 x 40,6 cm.

In de laatste twintig jaar van de achttiende eeuw was het zeer onrustig in de Republiek. Het was de tijd van de Patriotten en hun tegenpartij, de Orangisten. De onrust resulteerde in 1787 in een Pruisische interventie ten gunste van de stadhouder, Willem V, en een Franse inval in 1794. Met Franse steun werd in 1795 de Bataafse Republiek uitgeroepen. Hiermee kwam een einde aan de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden.

In deze revolutionaire allegorie staat in het midden de “Nederlandsche Zetel”, het lege machtsgestoelte van de oude orde, dat door een leeuw wordt bewaakt en nu door de burger wordt ingenomen. Op aanwijzing van de personificatie van de Vrijheid – herkenbaar aan de piek met vrijheidshoed – bestijgt hij de zetel, niet als vorst, maar als vertegenwoordiger van het volk. De legitimatie van deze machtsoverdracht wordt expliciet gemaakt: boven de voorstelling houden drie zwevende genieën de fundamentele artikelen omhoog waarop de burger zijn eed aflegt: de “Rechten van de Mensch”, de “Vernietiging van alle erflijke Waardigheden” en de “Oppermacht des Volks”.

Het onderschrift benadrukt dat deze macht niet willekeurig wordt verkregen, maar berust op vrijwillige instemming en liefde voor het algemeen welzijn. Links volgen de ambachten, landbouw en vrije kunsten: zij symboliseren de productieve krachten van de natie die gezamenlijk rondom de zetel staan in eendracht en hoop op een betere toekomst. Hun vereniging en verwachting wordt door de blazende Fama (rechts)  bekendgemaakt, terwijl de hoorn des overvloeds op de voorgrond ligt als gevolg van deze nieuwe politieke ordening.

Rechts op de voorgrond verbreekt een gewapende krijgsman het juk van onderdrukking, een directe verwijzing naar het afwerpen van tirannie en oude banden. Op de achtergrond staat de gewapende burgerwacht opgesteld als beschermer van de nieuw verworven vrijheid.

Literatuur: Frederik Muller “Nederlandsche historieplaten” (1863-1882), nr. 5379-2.

Prijs: VERKOCHT