Hollanders in Japan – Utagawa Yoshikazu, 1861

Hollanders met vrouw te paard, houtsnede gedrukt in meerdere kleuren vervaardigd door Utagawa Yoshikazu en uitgegeven door Sasaya Izumikichi in 1861. Afm. 37,2 x 25 cm.

Van de jaren 1630 tot het midden van de negentiende eeuw was Japan voor buitenlanders vrijwel afgesloten. De Nederlanders waren vanaf 1641 de enige Westerlingen die er mochten verblijven en handel drijven. Ze moesten zich wel aan strenge voorschriften houden, en mochten alleen op Dejima wonen, een kunstmatig eiland in de haven van Nagasaki.

In 1858 hield het Nederlandse monopolie op en was het Dejima tijdperk voorbij. De Verenigde Staten, Groot Brittannië, Frankrijk en Rusland kregen ook handelsrechten met Japan. De buitenlanders vestigden zich in Yokohama, dat zich snel ontwikkelde tot Japans belangrijkste haven. Ze hadden daar veel meer bewegingsvrijheid dan in Nagasaki. Ook vrouwen mochten er verblijven. Er ontwikkelde zich een internationale gemeenschap, waarin de Hollanders niet meer de belangrijksten waren.

Nederlandse hulp werd wel nog ingeroepen voor het opbouwen van een Japanse marine en het bouwen van stoomschepen. De Nederlanders bouwen een machinefabriek, zetten een marineschool op en leiden Japanse marine officieren op.

De hier getoonde houtsnede is een zgn. Yokohama-e prent, gedrukt van een houtblok waarop buitenlanders staan afgebeeld in de havenstad Yokohama. Buitenlanders waren voor Japanners een bezienswaardigheid en de prenten voorzagen in een enorme behoefte. Prenten die in Yokohama gemaakt werden, zijn verfijnder dan vroegere prenten uit Nagasaki. Het artistieke niveau is hoger, de drukkwaliteit beter en er worden meer kleuren gebruikt.

De tekst op de prent, “opgetekend door Kanagaki Robun”, beschrijft Nederland als volgt (ongeveer):

Dit land is verdeeld in zeventien provincies en heeft drie koningen [waarschijnlijk wordt hier bedoeld: Nederland België en Luxemburg]. De helft behoort aan de koning van Holland; de hoofdstad heet Amsterdam. Het aantal huizen bedraagt aldaar 26.835. Er zijn in dit land zeer veel lagere scholen. Oorspronkelijk had het vorstenhuis slechts prinselijke rang, maar doordat het ongeveer veertig jaar geleden tegen Frankrijk streed en militaire verdiensten verwierf, heeft het zich in recente tijden tot koninklijke rang verheven. In Afrika heeft het een gebied ontgonnen [de Nederlandse Kaapkolonie] en verder bezitten zij in Azië het land Java. Door met de koning van dat land te onderhandelen en steeds meer mensen te sturen, namen zij er geleidelijk gebied in bezit en bouwden daar een grote, bloeiende stad genaamd Batavia ook wel Jacatra genoemd. De schepen die naar ons  land [Japan] komen, vertrekken van daar op bevel van de daar geplaatste gouverneur-generaal.

Prijs: VERKOCHT