Heerlijkheid Castricum – Jan Punt + Johannes Covens & Cornelis Mortier, 1737

MONUMENTALE KAART VAN DE HEERLIJKHEID CASTRICUM, 1737

“De Heerlykhyd van Castricum”, ets en gravure naar de opmetingen van landmeter Johannes Rollerus, getekend en gegraveerd door Jan Punt en uitgegeven te Amsterdam door Johannes Covens en Cornelis Mortier in 1737. Later met de hand gekleurd. Afm.: 62 × 89 cm.

Rechtsboven bevindt zich een monumentale draperiecartouche met het wapen van Lieve Geelvinck, aan wie de kaart door Covens en Mortier werd opgedragen. De opdracht noemt hem onder meer Heer van Castricum, burgemeester en raad van Amsterdam en bewindhebber van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. De overvloedige decoratie, met putti, allegorische figuren en langs de onderzijde een duinlandschap met een jachtgezelschap, verleent de kaart het karakter van een pronkstuk.

Dat paste bij de positie van de opdrachtgever. Lieve Geelvinck behoorde tot een van de machtigste Amsterdamse regentenfamilies. Tussen 1720 en zijn dood in 1743 bekleedde hij herhaaldelijk het burgemeestersambt en sinds 1716 was hij bewindhebber van de VOC. In 1734 werd hij namens de Staten van Holland afgevaardigd om prins Willem IV van Oranje en zijn toekomstige echtgenote Anna van Hannover vóór hun huwelijk te begroeten.

De heerlijkheid Castricum was in 1664 door Lieves grootvader Cornelis Geelvinck gekocht en vervolgens binnen de familie vererfd. Aan het ambachtsheerschap waren aanzienlijke bestuurlijke en economische rechten verbonden, waaronder het benoemen van plaatselijke functionarissen, bepaalde vormen van rechtspraak en rechten op jacht, visserij en strandvonderij. Het prominent weergegeven familiewapen en de kostbare uitvoering van de kaart benadrukken dan ook niet alleen Geelvincks bezit, maar vooral zijn status als “Heer van Castricum”.

Het landschap is nauwgezet in percelen verdeeld en toont wegen, waterlopen, duinen, akkers, huizen en boerderijen. De vijf toenmalige woonbuurten zijn duidelijk herkenbaar: Kerkbuurt, Kleibroek aan Duin, Noordt Endt, Oosterbuurt en Heemstee. Ook de ruïne van het voormalige kasteel Kronenburg, eveneens bezit van de familie Geelvinck, is aangegeven.

Ten noorden van de grens staat “Backummer Banne”. Bakkum vormde in 1737 nog een afzonderlijke heerlijkheid en maakte daarom geen deel uit van het hier gekarteerde grondgebied van Castricum. Pas in 1749 kocht Lieves zoon Nicolaas Geelvinck ook de heerlijkheid Bakkum, waarmee beide gebieden dezelfde ambachtsheer kregen.

Bijzonder is dat deze kaart één van de eerste is in dit grote dubbelfolioformaat, die van één koperplaat is gedrukt.

Prijs: Euro 5.500,- (incl. lijst)