Noordzee en Wadden – Jacques-Nicolas Bellin, 1763

PASKAART VAN DE NOORDZEE EN WADDEN

“CARTE RÉDUITE DES COSTES DE FLANDRE ET DE HOLLANDE Depuis le Pas de Calais jusqu’a l’Elbe, et les Costes d’Angleterre Opposées“, [Verkleinde kaart van de kusten van Vlaanderen en Holland vanaf het Nauw van Calais tot aan de Elbe, en de tegenoverliggende kusten van Engeland] gravure gedrukt van twee koperplaten, vervaardigd door Jacques-Nicolas Bellin in 1763. Later met de hand gekleurd. Verso: blanco. Afm.: 55 x 86 cm.

Deze grote paskaart van de Noordzee en de Waddeneilanden is vervaardigd in opdracht van de hertog Etienne François van Choiseul, de Franse minister van Oorlog en Marine.

De kaart moet worden begrepen in de context van de nasleep van de Zevenjarige Oorlog (1756 – 1763), waarin Frankrijk ernstige nederlagen leed tegen Groot-Brittannië en bij de Vrede van Parijs (1763) grote delen van zijn koloniale rijk moest afstaan. Groot-Brittannië kwam uit de oorlog als dominante zeemacht, wat in Frankrijk leidde tot een gevoel van vernedering en het besef dat een grondige hervorming van leger en vloot noodzakelijk was.

Choiseul, een van de invloedrijkste staatsmannen van zijn tijd, nam het initiatief om het Franse militaire apparaat nieuw leven in te blazen. Hij begon met het herstructureren van het leger, het versterken van de marine en het verzamelen van strategische kennis over potentiële vijandelijke en geallieerde kusten. In dit kader werd Bellin, de officiële hydrograaf van de Franse marine, belast met het vervaardigen van nauwkeurige kaarten ten dienste van de oorlogsvoering op zee. Deze kaart is uitdrukkelijk bedoeld voor de navigatie van oorlogsschepen en biedt een gedetailleerde weergave van de vaarwegen, zandbanken, havens en zeegaten langs de Noordzeekust. In het bijzonder is ook aandacht besteed aan de Nederlandse Waddenkust, met een inzetkaart van de zeegaten bij Texel en Vlieland, een gebied dat strategisch van groot belang werd geacht voor een eventuele aanval op Engeland.

Choiseul had al eerder, in 1759, een grootschalige invasie van Groot-Brittannië gepland, die door maritieme nederlagen uiteindelijk niet doorging. Na de Vrede van Parijs bleef hij echter streven naar een revanche en zocht hij in de jaren 1760 naar steun van Spanje om gezamenlijk opnieuw de strijd met Groot-Brittannië aan te gaan. De kaart zal een visueel hulpmiddel geweest zijn bij het strategische plannen voor een nieuwe oorlog en een mogelijke landing aan de Engelse oostkust. Dat het binnenland op deze kaart grotendeels ontbreekt, onderstreept deze functie.

De kaart was in 1763 los te koop voor “Un Franc et demi“.

Prijs: Euro 750,-