China – East Asia Common Culture Society, 1914

MONUMENTALE JAPANSE KAART VAN CHINA AAN HET BEGIN VAN DE REPUBLIEK, 1914

“Shinsen Shina Zenzu” (新撰支那全圖, ‘Nieuw samengestelde volledige kaart van China’), samengesteld door de Tōa Dōbunkai Chōsa Hensanbu (東亜同文会調査編纂部), de afdeling voor onderzoek en publicaties van de Tōa Dōbunkai (East Asia Common Culture Society), kleurenlithografie uitgegeven te Tokio op 15 december 1914. Vouwkaart in de oorspronkelijke met linnen beklede omslag. Afm. ca. 126 × 149 cm.

De kaart geeft een indrukwekkend overzicht van China en zijn buurlanden in de eerste jaren van de Republiek China. Van Xinjiang en Tibet in het westen strekt het kaartbeeld zich uit tot de Koreaanse kust, Japan en Taiwan in het oosten; in het noorden zijn Mongolië en delen van Russisch Azië opgenomen, terwijl in het zuiden Brits-Indië en Frans-Indochina aan het Chinese grondgebied grenzen. De grote rivierstelsels, bergketens, provincies, steden en bestuurlijke centra zijn nauwkeurig aangegeven.

De kaart verscheen nauwelijks drie jaar na de val van de Qing-dynastie. De nieuwe republiek had weliswaar de territoriale aanspraken van het Qing-rijk overgenomen, maar haar feitelijke gezag over de uitgestrekte grensgebieden was verre van vanzelfsprekend. Vooral de positie van Buiten-Mongolië en Tibet was omstreden. Beide gebieden worden op de kaart niettemin binnen het bredere Chinese geografische kader weergegeven. Daarmee vormt de kaart niet alleen een geografische voorstelling, maar ook een beeld van de manier waarop men in Japan in 1914 naar de territoriale omvang van China keek.

Bijzonder interessant is de nadruk op de moderne infrastructuur. In de uitvoerige legenda linksonder worden bestaande en nog niet voltooide spoorwegen afzonderlijk aangegeven. Bovendien maakt de kaart onderscheid tussen spoorlijnen die met China zelf, Japan, Groot-Brittannië, Duitsland, Frankrijk, Rusland en gezamenlijk Frans-Russische belangen werden geassocieerd. Zo wordt in één oogopslag zichtbaar hoe sterk de ontwikkeling van het Chinese spoorwegnet verweven was geraakt met de economische en politieke belangen van de grote mogendheden. Daarnaast zijn onder meer telegraafverbindingen, scheepvaartroutes, bestuurlijke grenzen, hoofdsteden, provinciale hoofdsteden en voor de buitenlandse handel opengestelde plaatsen aangeduid.

Opmerkelijk is ook het opgeplakte blad “Tetsudō seigo” (鐵道正誤, ‘correcties op de spoorwegen’) met negen aanvullingen en correcties op de spoorwegaanduidingen. Het illustreert hoe snel de infrastructuur en de buitenlandse betrokkenheid veranderden en hoe moeilijk het was een dergelijke kaart volledig actueel te houden.

Dat geldt des te meer omdat de kaart op een buitengewoon dynamisch moment verscheen. Japan had in augustus 1914 aan Duitsland de oorlog verklaard en veroverde samen met Britse troepen het Duitse concessiegebied rond Qingdao (Tsingtau); de Duitse vesting capituleerde op 7 november 1914, slechts vijf weken voordat deze kaart werd uitgegeven. Dat de legenda nog afzonderlijke Duitse spoorwegbelangen vermeldt, maakt de kaart tot een treffende momentopname van de overgang van de vooroorlogse concessieverhoudingen naar een periode van toenemende Japanse invloed op het Chinese vasteland.

De Tōa Dōbunkai (‘East Asia Common Culture Society’) was in 1898 opgericht en groeide uit tot een invloedrijke Japanse organisatie voor onderwijs, onderzoek en informatieverzameling over China. De vereniging onderhield onder meer de Tōa Dōbun Shoin in Shanghai, waarvan studenten vanaf 1907 maandenlange onderzoeksreizen door China maakten. Daarbij werd een omvangrijke hoeveelheid geografische, economische en maatschappelijke informatie verzameld. De kaart kwam voort uit deze bredere Japanse belangstelling voor systematische kennis van China, die zowel voor handel en onderwijs als voor de geopolitieke positie van Japan van groot belang was.

Dit exemplaar is de eerste editie van december 1914. De kaart werd al in 1916 in een herziene versie uitgegeven en in 1918 opnieuw herzien, een aanwijzing voor de snelheid waarmee de politieke grenzen, spoorwegen en andere gegevens in deze jaren veranderden.

Prijs: Euro 4.250,-