Indonesië, Straat van Bali, Oost-Java en Madura – Laurie and Whittle, 1794

€495

Antieke zeekaart van Bali uit 1794, met Oost-Java, Madura, Sapudi, de Straat van Bali en een detailkaart van de baai van Ballambouang.

GEDETAILLEERDE ZEEKAART VAN DE STRAAT VAN BALI, OOST-JAVA EN MADURA, 1794

“A New Plan of the Straits Situated to the East of Java & Madura commonly called The Straits of Bali and of Pondi and Respondi”, kopergravure uitgegeven te Londen door Robert Laurie en James Whittle op 12 mei 1794, en opgenomen in hun zeeatlas “The East-India Pilot, or Oriental Navigator”. Later met de hand gekleurd. Afm. ca. 35,6 × 50,8 cm.

Deze gedetailleerde achttiende-eeuwse zeekaart toont het oostelijke uiteinde van Java, het westelijke deel van Bali en de eilanden ten oosten van Madura. Centraal staat de Straat van Bali, de nauwe zeestraat die Java van Bali scheidt en een doorgang vormt tussen de Indische Oceaan en de wateren ten noorden van de eilanden.

Voor de Europese handelsscheepvaart was dit gebied van groot belang. De zeestraten ten oosten van Java boden toegang tot de handelsgebieden van de Indonesische archipel. De navigatie was echter niet zonder risico’s: onbekende kustwateren, sterke stromingen, riffen en ondiepten maakten nauwkeurige kaarten noodzakelijk. In de achttiende eeuw werden de bestaande hydrografische gegevens daarom voortdurend aangevuld met nieuwe waarnemingen van passerende schepen.

De kaart toont de kustlijnen van Oost-Java en West-Bali, het oostelijke deel van Madura en verschillende kleinere eilanden, waaronder het huidige Sapudi, op de kaart aangeduid als Galioen or Respondi. De talrijke dieptepeilingen, aangegeven rotsen en ondiepten en het uitgebreide netwerk van kompaslijnen boden zeevaarders de informatie die nodig was om hun koers te bepalen en de verschillende zeestraten veilig te passeren.

Linksonder is een afzonderlijke detailkaart opgenomen van de Bay of Ballambouang, de huidige Pangpang Bay aan de oostkust van Java. Deze kaart werd vervaardigd op basis van opmetingen die in 1766 aan boord van het Britse schip Royal George werden uitgevoerd. De inzetkaart toont de smalle toegang tot de baai, de omliggende kustlijn en de dieptepeilingen in het vaarwater.

De oorspronkelijke kaart werd samengesteld door de Franse hydrograaf Jean-Baptiste d’Après de Mannevillette (1707–1780), die in 1745 zijn invloedrijke zeeatlas Le Neptune Oriental had gepubliceerd. Voor de tweede, sterk uitgebreide editie uit 1775 verwerkte hij talrijke nieuwe hydrografische gegevens. Deze kaart van de Straat van Bali behoorde tot de aanvullingen.

Zoals uitvoerig vermeld in de cartouche rechtsboven, maakte Mannevillette gebruik van waarnemingen van verschillende Britse en Franse schepen. Een belangrijke bijdrage leverde de Britse Winchelsea, onder bevel van kapitein Thomas Howe, wiens opmetingen als uitgangspunt dienden voor de weergave van het oostelijke deel van Madura en de aangrenzende zeestraten. Daarnaast werden gegevens verwerkt van onder meer de Britse Chesterfield (1760) en Royal George (1766), en de Franse schepen L’Éléphant en Le Chameau (1759). Ook de waarnemingen van verschillende andere Britse schepen uit 1758 en 1759 werden gebruikt.

De kaart verscheen in 1778 in een Engelse bewerking bij Robert Sayer en John Bennett, die haar opnamen in hun East-India Pilot, or Oriental Navigator. In 1794 werd zij opnieuw uitgegeven door hun opvolgers, Laurie en Whittle. De combinatie van Britse en Franse hydrografische gegevens illustreert hoe zeevaarders en cartografen van verschillende nationaliteiten bijdroegen aan de ontwikkeling van steeds nauwkeurigere zeekaarten voor de vaart op Azië.

Prijs: Euro 495,-