Arabische wereldkaart – Ibrahim al-Jaʿfarī, ca. 1970

مصوّر الجهات الأرض  “Muṣawwar al-jihāt al-arḍiyya”, zinkografie vervaardigd rond 1970 te Aleppo door Ibrahim al-Jaʿfarī. Afm. ca. 61,5 x 92,5 cm.

Deze grote, in kleur gedrukte wereldkaart is een karakteristiek voorbeeld van Arabische cartografie uit de late jaren zestig, waarin het geografisch bewustzijn van de Arabische wereld duidelijk tot uitdrukking komt. Zij weerspiegelt een periode waarin geografische kennis in de Arabische wereld nadrukkelijk werd verbonden met een eigen wetenschappelijke en culturele traditie, los van een Westers, eurocentrisch referentiekader.

De titel “Muṣawwar al-jihāt al-arḍiyya” [Afbeelding van de aardse windstreken] grijpt bewust terug op klassieke Arabische geografische terminologie. In plaats van een moderne benaming als “wereldkaart” wordt een kosmografische formulering gebruikt, waarin de aarde wordt opgevat als een samenhangend geheel van richtingen, continenten en zeeën. Tegelijk is de kaart cartografisch modern: zij is voorzien van een regelmatig gradenraster, een expliciete schaal (1 : 43 miljoen) en een overzicht van gebruikte tekens onder het kopje al-iṣṭilāḥāt [conventies] .

Prominent zijn de grote kalligrafische opschriften die over oceanen en continenten zijn geplaatst. Namen als Atlantische Oceaan, Indische Oceaan, Stille Oceaan en Noordelijke IJszee zijn in royale Arabische kalligrafie over de wateroppervlakken verdeeld, waardoor de zeeën als structurerende elementen van het wereldbeeld worden gepresenteerd.

De kaart bevat meerdere inzetkaarten. Twee poolkaarten tonen de Noord- en Zuidpool in azimutale projectie. De Noordpoolkaart concentreert zich op de Arctische Oceaan en de omringende landmassa’s; de Zuidpoolkaart toont Antarctica met sectorale aanduidingen die overeenkomen met de cartografische praktijk na het Antarctisch Verdrag (1959/1961), waarin territoriale claims formeel werden bevroren maar nog wel werden weergegeven.

In een thematische kaart van het Arabische kerngebied rechtsonder, worden geografische, economische en politieke elementen samengebracht om de Arabische wereld te presenteren als een culturele en strategische eenheid. De nadruk op olie en vage staatsgrenzen weerspiegelt het pan-Arabische denken van de late jaren zestig.

De vlaggenstrook onderaan de kaart is geen volledige lijst van alle landen van de wereld, Arabische en islamitische zijn oververtegenwoordigd. De aanwezigheid van staten als Zuid-Jemen en het ontbreken van latere staatsvormingen, zoals de Verenigde Arabische Emiraten (opgericht in 1971), ondersteunen een datering rond 1969–1971.

Prijs: Euro 975,-