Bangladesh – Ahmed Publishing House, 1972

EEN VAN DE EERSTE KAARTEN VAN ONAFHANKELIJK BANGLADESH

“Bangladesh Communications”. Offsetdruk uitgegeven in 1972 door Ahmed Publishing House. Afm. 76 × 50,5 cm.

Deze kaart behoort tot de allereerste cartografische uitgaven van het onafhankelijke Bangladesh, dat in december 1971 ontstond na de afscheiding van Pakistan en de bloedige onafhankelijkheidsoorlog. De keuze voor een “communications”-kaart is veelzeggend: in een nieuw gevormde staat was het herstel en de organisatie van infrastructuur – wegen, spoorlijnen, en luchtverbindingen – van cruciaal belang voor bestuurlijke controle, economische wederopbouw en nationale integratie.

De kaart geeft het gehele grondgebied van Bangladesh weer, begrensd door India (West Bengal en Assam) en Birma (Myanmar), met in het zuiden de uitgestrekte delta van de Ganges-Brahmaputra en de kust aan de Golf van Bengalen. Dit rivierlandschap, met zijn talloze vertakkingen en eilanden (chars), bepaalt in hoge mate de infrastructuur: waterwegen en veerdiensten zijn hier even essentieel als wegen en spoorlijnen.

Wegen, verhard (metalled) en onverhard (unmetalled), en spoorverbindingen zijn aangegeven. Waarbij binnen het spoorwegnet onderscheid wordt gemaakt tussen breedspoor (broad gauge), meterspoor (metre gauge) en smalspoor (narrow gauge), een erfenis van de gefragmenteerde aanleg van het Britse koloniale spoorwegsysteem. De nadruk ligt op de verbindingen tussen de belangrijkste stedelijke centra, zoals Dacca (Dhaka), Chittagong, Khulna, Rajshahi en Sylhet. Ook worden luchthavens, administratieve centra en belangrijke knooppunten expliciet aangeduid.

Opvallend is de sterke concentratie van infrastructuur rond Dacca, dat als politieke en logistieke kern van het nieuwe land fungeert, evenals de corridor naar de haven van Chittagong, destijds (en nog steeds) de belangrijkste maritieme toegangspoort.

De uitgave door een lokale uitgever in Dacca onderstreept de overgang van koloniale en Pakistaanse naar nationale cartografische productie: deze kaart is niet alleen een praktisch hulpmiddel, maar ook een visuele bevestiging van een nieuwe staat en zijn territoriale samenhang.

Prijs: Euro 175,-