Brazilië – Matthäus Seutter, ca. 1730

BRAZILIË IN DE EERSTE HELFT VAN DE 18DE EEUW

“Recens elaborata mappa geographica Regni Brasiliae in America Meridionali maxime celebris.” [Nieuw vervaardigde geografische kaart van het zeer beroemde koninkrijk Brazilië in Zuid-Amerika.] Kopergravure vervaardigd door Matthäus Seutter, uitgegeven ca. 1730 te Augsburg. In de tijd met de hand gekleurd. Afm.: ca. 50,8 x 58,4 cm.

Deze fraai uitgevoerde kaart van Brazilië is gebaseerd op Joan Blaeu’s “Nova et Accurata Totius Brasiliae Tabula” uit circa 1650. Zowel de geografische reikwijdte als de inhoud zijn vrijwel identiek, wat duidelijk laat zien dat er in de tussenliggende tachtig jaar nauwelijks noemenswaardige vooruitgang werd geboekt bij het in kaart brengen van het Braziliaanse binnenland.

De kaart bestrijkt het gebied van de monding van de Amazone tot São Paulo en van de Atlantische kust tot diep in het binnenland richting Paraguay. Ook delen van Paraguay zijn opgenomen.

We zien speculatieve bergketens, uitgestrekte wouden en aanduidingen van inheemse bevolkingsgroepen zoals de Maridiocnysyams, Tupinambás en Wayanawasons. Links boven het mythische Parimameer (“Lacus Parima”), verbonden met de legende van El Dorado, de vermeende gouden stad die Europese ontdekkingsreizigers eeuwenlang fascineerde.

Langs de kust zijn de Portugese capitanias nauwkeurig benoemd, evenals talrijke steden, havens en rivieren. De economische betekenis van de kustgebieden wordt extra benadrukt door het grote titelcartouche rechtsonder. Hier zien we tot slaaf gemaakte Afrikanen die suikerriet verwerken. Suiker vormde in de zeventiende en achttiende eeuw de drijvende kracht achter de Braziliaanse koloniale economie. De kist met conische suikerbroden verwijst naar de export van geraffineerde suiker, die in deze vorm vanuit Brazilië naar Europa werd verscheept.

Cartograaf en uitgever Matthäus Seutter (1678–1757) was een van de belangrijkste kaartuitgevers van het Duitse taalgebied in de achttiende eeuw. Seutter werkte aanvankelijk als graveur voor Jeremias Wolff in Augsburg en was opgeleid in de kring van Johann Baptist Homann in Neurenberg. Rond 1717 begon hij zijn eigen uitgeverij, die zou uitgroeien tot een van de meest productieve cartografische ondernemingen van Europa. In 1731 verleende keizer Karel VI hem de titel “Kaiserlicher Geograph”. Zijn kaarten combineren vaak bestaande Nederlandse en Franse cartografische bronnen met een Duitse barokke vormgeving, rijk aan ornament, kleur en decoratieve details.

Prijs: Euro 375,-