Denemarken – Frederik de Wit, ca. 1680
€575
“Dania regnum in quo sunt Ducatus Holsatia et Slesvicum Insulae Danicae et Provinciae Iutia, Scania, Blekingia et Hallandia”. [Het koninkrijk Denemarken, waarin de hertogdommen Holstein en Sleeswijk, de Deense eilanden en de provincies Jutland, Skåne, Blekinge en Halland gelegen zijn.] Kopergravure, uitgegeven te Amsterdam door Frederick de Wit, ca. 1680. In de tijd met de hand gekleurd. Afm. plaatafdruk: 50,1 × 58,0 cm.
Het kaartbeeld omvat Jutland, Funen, Seeland met Kopenhagen, Lolland, Falster, Møn, Bornholm en de vele kleinere eilanden in de Deense wateren. Daarnaast toont zij Sleeswijk en Holstein, de kust van Mecklenburg met Rügen, en het zuidelijke deel van Zweden, waaronder Skåne, Halland en Blekinge.
De centrale ligging van Seeland en Funen maakt duidelijk waarom dit gebied van groot strategisch en economisch belang was. Langs deze eilanden liepen de doorgangen van het Kattegat naar de Oostzee: de Sont, de Grote Belt en de Kleine Belt. Alle handelsschepen tussen de Noordzee en de Oostzeehavens moesten door een van deze zeestraten varen. De Deense kroon hief er tol, terwijl Amsterdamse reders en kooplieden in de zeventiende eeuw een overheersende rol speelden in de handel op de Oostzee. Voor een Amsterdamse uitgever als De Wit was dit dus niet slechts een noordelijke landstreek, maar een cruciaal knooppunt in het Europese handelsnetwerk.
De uitgewerkte cartouche rechtsboven is fraai. Putti houden een groot, golvend doek met de titel omhoog. Daaronder staat het Deense wapen: drie gekroonde blauwe leeuwen op een gouden veld, omgeven door negen rode hartvormige waterleliebladen. Het schild is bekroond en wordt geflankeerd door twee potige kerels met baarden en knotsen, omringd door vee.
De kaart ontstond kort na een uiterst onrustige periode in de Deens-Zweedse verhoudingen. Bij de Vrede van Roskilde van 1658 had Denemarken Skåne, Halland en Blekinge aan Zweden moeten afstaan. Tijdens de oorlog van 1675–1679 probeerde koning Christian V deze gebieden terug te winnen, maar de vrede van 1679 bevestigde uiteindelijk opnieuw de Zweedse heerschappij over de voormalige Deense provincies.
Frederick de Wit (ca. 1630–1706) behoorde tot de voornaamste Amsterdamse kaartuitgevers van de tweede helft van de zeventiende eeuw. Hij was afkomstig uit Gouda, werkte vanaf jonge leeftijd in Amsterdam en publiceerde wereldatlassen, zeeatlassen, regionale kaarten en stadsplattegronden. Van 1655 tot 1706 had De Wit zijn winkel op de hoek van de Dam en de Kalverstaat.
Prijs: Euro 575,-
