Lijfland en Estland – Otto Friedrich von Pistohlkors, 1774

EERSTE BALTISCH-DUITSE KAART VAN LIJFLAND EN ESTLAND, 1774

“Liefland, oder die beyden Generalgouvernementer und Herzogthümer Lief- und Ehstland, nebst der Provinz Oesel und der Stadt Narva” [Lijfland, of de beide gouvernementen en hertogdommen Lijf- en Estland, met de provincie Ösel en de stad Narva]. Kopergravure naar het ontwerp van Otto Friedrich von Pistohlkors, uitgegeven te Riga door Johann Friedrich Hartknoch in 1774 als kaartbijlage bij het eerste deel van August Wilhelm Hupels “Topographische Nachrichten von Lief- und Ehstland.” Later met de hand gekleurd. Afm. 53,7 × 59,8 cm.

Deze bijzonder gedetailleerde kaart toont het gebied van het huidige Estland en een groot deel van Letland in de tweede helft van de achttiende eeuw. Langs de noordzijde ligt de Finse Golf, rechts de grens met Rusland en het Peipusmeer, terwijl links de eilanden Ösel (Saaremaa), Dago (Hiiumaa) en Worms (Vormsi) opvallend ruim zijn weergegeven. Herkenbaar zijn onder meer Reval (Tallinn), Narva, Dorpat (Tartu), Pernau (Pärnu), Riga en Arensburg (Kuressaare).

Estland is onderverdeeld in onder meer Harrien, Wierland, Jerwen en Wiek; zuidelijk daarvan liggen de districten van het gouvernement Lijfland. De kaart is dicht gevuld met steden, dorpen, landgoederen, kerken, rivieren, meren, bossen en andere geografische gegevens. Linksonder verklaart een afzonderlijk kader de gebruikte kaartsymbolen en is een schaal in werst opgenomen.

Otto Friedrich von Pistohlkors (1754-1831) baseerde zijn kaart op de meest recente officiële Russische karteringen van Jacob Friedrich Schmidt: diens kaart van het gouvernement Reval uit 1770 en die van het gouvernement Riga uit 1772. Daarmee brak de kaart met veel oudere West-Europese kaarten van de Baltische gebieden, die vaak nog op zeventiende-eeuwse voorbeelden teruggingen. Het is daarmee de eerste door Baltisch-Duitsers uitgegeven kaart waarop het gehele huidige Estland is afgebeeld, en bovendien aanzienlijk nauwkeuriger dan haar voorgangers.

De kaart verscheen bij het eerste deel van August Wilhelm Hupels “Topographische Nachrichten von Lief- und Ehstland”. Hupel, een Baltisch-Duitse predikant en een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de Verlichting in de Baltische provincies, verzamelde met behulp van meer dan honderd correspondenten informatie over de geografie, geschiedenis, bevolking, economie en het bestuur van Est- en Lijfland. Zijn driedelige werk uit 1774–1782 werd een fundamentele achttiende-eeuwse beschrijving van de regio.

Estland en Lijfland waren sinds de Vrede van Nystad van 1721 gouvernementen van het Russische Rijk, maar behielden veel van hun eigen Baltisch-Duitse bestuurlijke en maatschappelijke structuren. De Duitse plaatsnamen en aanduidingen op de kaart weerspiegelen die bijzondere positie van de Baltische provincies binnen het rijk.

Prijs: Euro 1.450,-
GERESERVEERD