Leuven omgeving – Willem Blaeu, 1635-1643
€325
LEUVEN EN OMGEVING IN HET HERTOGDOM BRABANT, CA. 1640
“Prima pars Brabantiae cuius caput Lovanium” [Het eerste kwartier van Brabant, met Leuven als hoofdstad], kopergravure naar een kaart van Michael van Langren, uitgegeven door Willem Blaeu te Amsterdam, ca. 1635–1643, als onderdeel van de Franstalige editie van zijn atlas “Le Théâtre du Monde ou Nouvel Atlas”. In de tijd met de hand gekleurd. Afm. (kaartbeeld): ca. 41 × 52,4 cm.
Deze rijk gedecoreerde kaart toont Leuven en een groot deel van het huidige Vlaams-Brabant in de eerste helft van de zeventiende eeuw, toen het gebied deel uitmaakte van de Spaanse Nederlanden. Het is een gedetailleerde weergave van het zogenoemde kwartier van Leuven, een van de vier bestuurlijke en gerechtelijke kwartieren waarin het historische hertogdom Brabant was verdeeld.
De kaart omvat een uitgestrekt gebied rond Leuven, met onder meer Aarschot, Diest, Tienen, Zoutleeuw, Landen, Halen, Zichem, Geldenaken (Jodoigne), Hannuit (Hannut) en Gembloers (Gembloux). Ook talrijke kleinere dorpen, gehuchten, heerlijkheden, abdijen en kastelen zijn nauwkeurig aangegeven. Rivieren zoals de Dijle, Demer en Gete, evenals wegen, bossen en heuvelachtige gebieden, bepalen het landschap. Opvallend is dat de kaart met het westen naar boven is georiënteerd.
Interessant is de vermelding van Scherpenheuvel, dat in het begin van de zeventiende eeuw uitgroeide tot een van de belangrijkste katholieke bedevaartplaatsen van de Zuidelijke Nederlanden. Onder het patronaat van de aartshertogen Albrecht en Isabella werd hier een monumentale bedevaartkerk gebouwd, die in 1627 werd ingewijd.
De kaart is versierd met twee fraai gegraveerde cartouches. Rechtsboven bevindt zich het wapen van het hertogdom Brabant, met de gouden leeuw op een zwart veld. Rechtsonder staat de monumentale titelcartouche, omgeven door wapenschilden van Leuven en de belangrijkste steden van het kwartier. De kleinere schilden zijn daarbij niet ingevuld. Linksonder is een decoratieve schaalcartouche aangebracht met figuren die een landkaart bestuderen en verschillende schaalverdelingen.
De oorspronkelijke kaart werd vervaardigd door Michael Florent van Langren (1598–1675), een veelzijdige cartograaf, wiskundige en astronoom die als koninklijk kosmograaf en wiskundige werkzaam was in dienst van de Spaanse koning Filips IV. Van Langren hield zich niet alleen bezig met de cartografie van de Zuidelijke Nederlanden, maar verwierf ook bekendheid door zijn astronomische onderzoek en zijn pogingen om een betrouwbare methode voor het bepalen van de geografische lengte te ontwikkelen. In 1645 publiceerde hij een van de vroegste gedetailleerde kaarten van de maan.
De Amsterdamse uitgever Willem Blaeu (1571–1638) nam Van Langrens kaart op in zijn beroemde atlassen. De kaart bleef ook onder zijn zoon Joan Blaeu in gebruik en verscheen in verschillende edities. Zij vormt een fraai voorbeeld van de zeventiende-eeuwse Nederlandse cartografie, waarin geografische nauwkeurigheid werd gecombineerd met een bijzonder verzorgde en decoratieve vormgeving.
Prijs: Euro 325,-
