Polen-Litouwen – Homann Erven, 1750

POLEN EN LITOUWEN VÓÓR DE POOLSE DELINGEN, 1750

“Mappa Geographica Regni Poloniae …” [Geografische kaart van het Koninkrijk Polen]. Kopergravure vervaardigd door Tobias Mayer, uitgegeven door de erfgenamen van Johann Baptist Homann te Neurenberg in 1750. In de tijd met de hand gekleurd met latere toevoegingen. Afm. 46 x 54,5 cm.

Deze fraaie en gedetailleerde kaart toont het uitgestrekte Pools-Litouwse Gemenebest in het midden van de achttiende eeuw, ruim twintig jaar vóór de eerste Poolse Deling van 1772. In die tijd vormden het Koninkrijk Polen en het Grootvorstendom Litouwen samen een van de grootste staten van Europa. Het gebied omvatte grote delen van het huidige Polen, Litouwen, Wit-Rusland en Oekraïne.

De kaart strekt zich uit van de Oostzee in het noorden tot de Karpaten en Moldavië in het zuiden, en van Brandenburg, Silezië en Bohemen in het westen tot de Russische gebieden in het oosten. Steden als Warschau, Krakau, Danzig (Gdańsk), Vilnius en Lemberg (Lviv) zijn weergegeven, evenals honderden kleinere steden en dorpen. De Wisła (Weichsel), de Memel (Neman), de Dnjepr en talrijke andere rivieren vormen samen met bossen, meren en gebergten het geografische raamwerk. Verschillende kleuren onderscheiden de provincies, woiwodschappen en aangrenzende territoria.

De kaart werd samengesteld door de Duitse wiskundige, astronoom en cartograaf Tobias Mayer (1723–1762), die bekendheid verwierf door zijn astronomische berekeningen en zijn werk aan de verbetering van geografische plaatsbepalingen. Voor deze kaart combineerde hij bestaande regionale kaarten en bracht hij de geografische informatie samen in een stereografische projectie.

Rechtsboven bevindt zich een rijk versierde titelcartouche met afbeeldingen van de voor- en keerzijde van een Poolse tymf, een zilveren muntsoort uit de zeventiende eeuw. Linksonder prijkt een met een koningskroon bekroond wapenschild, waarin de wapens van Polen-Litouwen en het keurvorstendom Saksen zijn samengebracht. De Saksische wapens verwijzen naar de toenmalige koning August III van Polen (1733–1763), die tevens keurvorst van Saksen was.

Bij de drie Poolse Delingen van 1772, 1793 en 1795 verdeelden Rusland, Pruisen en Oostenrijk het grondgebied onder elkaar. Polen-Litouwen verdween daarmee als zelfstandige staat van de Europese kaart.

Prijs: Euro 425,-