Polen, Litouwen – Reinier Ottens, ca. 1720

“Tabula Regni Poloniae, Ducatus Lithuaniae &c. ad usum Serenissimi Burgundiae Ducis” kopergravure vervaardigd naar het ontwerp van Hubert Jaillot uit en uitgegeven door Reinier Ottens rond 1720. In de tijd met de hand gekleurd, met latere toevoegingen. Afm.: 49,5 x 61 cm.

Deze kaart toont het uitgestrekte staatsverband van het Pools-Litouwse Gemenebest, dat in de zeventiende eeuw een van de grootste staten van Europa vormde. Het gebied strekte zich uit van de Oostzee tot diep in het huidige Oekraïne en omvatte grote delen van het huidige Polen, Litouwen, Wit-Rusland en Oekraïne, evenals aangrenzende gebieden van Pruisen, Rusland en Moldavië.

De kaart is gebaseerd op een ontwerp van de Parijse cartograaf Alexis-Hubert Jaillot (1632–1712), die bekend stond om zijn monumentale wandkaarten voor de Franse hofkringen. Jaillot werkte voort op het cartografische materiaal van de familie Sanson en bracht hun geografische kennis samen in grootschalige kaarten die zowel wetenschappelijk als decoratief bedoeld waren. De kaart verscheen oorspronkelijk in 1696. De titel verwijst naar het gebruik “voor Zijne Doorluchtige Hoogheid de hertog van Bourgondië”, een titel die in de tijd van Lodewijk XIV werd gedragen door diens kleinzoon, voor wie verschillende prestigieuze kaarten werden vervaardigd.

Het hier getoonde exemplaar werd later in Amsterdam uitgegeven door Reinier Ottens (1698–1750), lid van een bekende Amsterdamse uitgevers- en kaartenhandelaarsfamilie. De Ottens hergebruikten regelmatig succesvolle Franse kaartontwerpen, die zij opnieuw graveerden of herdrukten voor de internationale kaartenmarkt. Deze uitgaven werden vaak met de hand ingekleurd om ze aantrekkelijker te maken voor verzamelaars en liefhebbers van grote decoratieve kaarten.

Cartografisch toont de kaart het gebied van de Poolse Kroon en het Groothertogdom Litouwen, die sinds de Unie van Lublin (1569) een politieke unie vormden. De woiwodschappen of palatinaten zijn met verschillende kleuren gemarkeerd, terwijl grote rivieren zoals de Wisła (Vistula), Dnjepr en Dnjestr het landschap structureren. Belangrijke steden – onder andere Krakau, Warschau, Vilnius en Lviv – zijn duidelijk aangegeven, evenals grensgebieden met Pruisen, het Ottomaanse Rijk en Rusland.

De kaart ontstond in een periode waarin het Pools-Litouwse Gemenebest nog een belangrijke politieke macht vormde in Oost-Europa. Tegelijkertijd waren er al spanningen zichtbaar die in de achttiende eeuw zouden toenemen. Uiteindelijk kwam het gebied onder groeiende druk te staan van zijn machtige buren Rusland, Pruisen en Oostenrijk, wat leidde tot de delingen van Polen (1772–1795) en het verdwijnen van het Gemenebest van de politieke kaart van Europa.

Prijs: Euro 850,-