Scandinavië – Renier & Josua Ottens, ca. 1740

“Carte la plus nouvelle de la Scandinavie ou les couronnes du Nord scavoir La Suede Le Dannemarc et la Norvege ou lon trouve la Mer Baltique et une grande partie de la Moscovie etc.” [De nieuwste kaart van Scandinavië, ofwel van de Noordelijke kronen, te weten Zweden, Denemarken en Noorwegen, waarop men de Oostzee en een groot deel van Moscovië etc. aantreft. ] Kopergravure uitgeven rond 1740 door Reinier en Josua Ottens naar het ontwerp van “Guillaume de L’Isle en andere, meer recente waarnemingen”. In de tijd met de hand gekleurd. Afm. 51,3 x 59,4 cm.

Op deze fraai uitgevoerde overzichtskaart van Scandinavië en het Oostzeegebied zien we het gebied van IJsland en de Noord-Atlantische Oceaan in het westen tot de Witte Zee, Novgorod en het noordwesten van Rusland in het oosten, en van de Noordkaap tot Noord-Duitsland, Polen en Litouwen in het zuiden. Zweden en Finland vormen het geografische middelpunt; daaromheen liggen Noorwegen, Denemarken, de Oostzeekusten, de Baltische landen en de westelijke gebieden van het Russische rijk.

De Oostzee vormt de kern van de voorstelling. Het kaartbeeld is gevuld met talrijke rivieren, meren, bergketens, bossen, steden en vele kleinere plaatsen. Finland verschijnt nog als deel van het Zweedse rijk, terwijl Noorwegen nog in een personele unie onder de koning van Denemarken viel. Boven de titelcartouche verwijzen drie wapenschilden naar Zweden, Denemarken en Noorwegen.

Linksboven staat een afzonderlijke kaart van IJsland, aangeduid als Islande au Roy de Danemarc: IJsland onder de koning van Denemarken. De schaalcartouche rechtsboven geeft Zweedse, Duits-Deense en Franse mijlen weer.

De kaart ontstond in de decennia na de Grote Noordse Oorlog van 1700–1721. Bij de Vrede van Nystad verloor Zweden Ingria, Estland, Livland en delen van Karelië aan Rusland. De Oostzee veranderde daardoor van een gebied waarin Zweden lange tijd de voornaamste macht was in een zone waar Rusland steeds nadrukkelijker aanwezig werd.

Guillaume de l’Isle gold als een van de belangrijkste vernieuwers van de vroeg-achttiende-eeuwse cartografie. Hij baseerde zijn kaarten zoveel mogelijk op astronomische plaatsbepalingen, reisverslagen en kritisch vergeleken bronnen. De vermelding van De L’Isle en van “meer recente waarnemingen” verleent deze Amsterdamse uitgave een wetenschappelijk gezaghebbend karakter.

De kaart past binnen de grote Amsterdamse kaart- en prentenhandel van Reinier en Josua Ottens. Hun samenwerking begon in 1726 en duurde, onder deze naam, tot het overlijden van Reinier Ottens in 1750. De firma bracht zowel nieuwe als herwerkte kaarten op de markt.

Prijs: Euro 650,-