Oekraïne, oblasten Zjytomyr en Kiev – Sovjet kaart, 1965

SOVJET-KAART VAN KIEV EN ZJYTOMYR, 1965

“Житомирская и Киевская области” [De oblasten Zjytomyr en Kiev]. Kleurenoffsetdruk vervaardigd binnen het officiële Sovjet-cartografische apparaat: de GUGK in Moskou (het Hoofdbestuur voor Geodesie en Cartografie, dat verantwoordelijk was voor de productie en verspreiding van staats-, school- en topografische kaarten in de USSR), 1965. Afm.: (papier): 59 x 81,5 cm.

Grote Sovjet-onderwijskaart van de oblasten Zjytomyr en Kiev, in het noordwesten van de toenmalige Oekraïense Socialistische Sovjetrepubliek. De kaart toont het gebied rond Kiev, Zjytomyr, Berdytsjiv, Bila Tserkva, Korosten, Ovroetsj, Perejaslav-Chmelnytskyj en Tsjernobyl, met het stroomgebied van de Dnjepr, de Prypjat, de Teteriv, de Ros en talrijke kleinere rivieren.

De kaart is opgezet als fysische-geografische leerkaart: reliëf, waterlopen, moerassen, bodemsoorten, vegetatie, klimaat, natuurlijke hulpbronnen, infrastructuur en bezienswaardigheden worden gecombineerd in één didactisch overzicht. Links bevinden zich twee inzetkaarten: een bodemkaart en een vegetatiekaart. Rechtsboven staat een klimaatkaart, met isothermen voor januari en juli, minimum- en maximumtemperaturen, jaarlijkse neerslag en overheersende windrichtingen.

De legenda is opvallend uitgebreid. Zij onderscheidt onder meer nederzettingen naar inwonertal, spoorwegen, hoofdwegen, waterwegen, republieks- en oblastgrenzen, veengebieden, hoogtemetingen en waterpeilen. Daarnaast worden natuurlijke hulpbronnen aangeduid, waaronder bruinkool, turf, marmer, kaolien, graniet, pegmatiet en andere delfstoffen. Ook zijn economische, historische en culturele symbolen opgenomen, zoals monumenten, musea, kuuroorden, stoeterijen, veeteeltbedrijven en (uiteraard) plaatsen die in de Sovjet-historische herinnering een rol speelden.

Een bijzonder tijdsdocument vormt de aanwezigheid van Tsjernobyl op de kaart. In 1965 was Tsjernobyl nog een kleine regionale plaats aan de Prypjat, zonder de latere wereldwijde connotatie van de kernramp van 1986. Ook Kiev wordt nog volledig binnen het kader van de Sovjet-Oekraïense geografie gepresenteerd: als hoofdstad van de Oekraïense SSR, maar ingebed in een cartografisch systeem dat door Moskou werd ontworpen, gedrukt en verspreid.

Rechtsonder bevat de kaart een uitgebreid tekstvak met “talrijke bezienswaardigheden”. Voor Kiev worden onder meer de Sofia-kathedraal, de Gouden Poort, het Holenklooster, de Sint-Andrieskerk, het Mariinskipaleis, universiteit, musea, monumenten, botanische tuin en dierentuin genoemd.

Deze kaart past in de traditie van de Sovjet-schoolcartografie: wetenschappelijk, encyclopedisch en ideologisch geladen tegelijk. Zij moest leerlingen niet alleen geografische kennis bijbrengen, maar ook het landschap tonen als een geordend geheel van natuur, productie, infrastructuur, geschiedenis en socialistische ontwikkeling. Daardoor is de kaart zowel geografisch informatief als politiek-cultureel veelzeggend: een beeld van centraal Oekraïne zoals het in de jaren zestig binnen de Sovjet-Unie werd voorgesteld.

Prijs: Euro 175,-