Zwitserland, Avenches – Mercator/Hondius, 1607

ZWITSERLAND, HET GEBIED RONDOM BERN EN FRIBOURG 

“Das Wiflispurger Gou” [tegenwoordig Avenches geheten, in kanton Vaud], kopergravure vervaardigd door Gerard Mercator in 1595 en uitgegeven door Jodocus Hondius als deel van de “Atlas sive Cosmographicae Meditationes de Fabrica Mundi et fabricati figura” in 1607. In de tijd met de hand gekleurd. Verso:  Latijnse tekst. Afm. (plaatafdruk): 34 x 45 cm.

Op de achterzijde staat vermeld: “Op deze kaart is vrijwel het gehele gebied van Bern weergegeven, evenals dat van Fribourg.” Het wordt uitvoerig beschrijven:

Bern wordt geprezen als stad die, hoewel niet bijzonder oud, in ligging, instellingen, wetten, macht en burgerlijke beschaving met geen andere stad hoeft onder te doen.

Volgens de legende zou hertog Berchtold van Zähringen bij zijn burcht Nydegg een nieuwe stad hebben willen bouwen op een beboste landtong. Hij bepaalde dat de stad genoemd zou worden naar het eerste dier dat tijdens de jacht gevangen werd: een beer, Duits “Bär”. Zo zou Bern haar naam hebben gekregen. Daarom hield de stedelijke raad voortdurend enkele levende beren in een speciaal daarvoor ingerichte berenkuil, de Bärengraben, als zichtbaar symbool van de stad.

Bern ligt aan de rivier de Aare. Deze omsluit de stad vrijwel als een eiland en fungeert als natuurlijke gracht. Alleen aan de westzijde is er een landverbinding. De omgeving is vruchtbaar, maar niet bijzonder geschikt voor wijnbouw; goede wijn halen de Berners uit nabije gebieden.

Lausanne is een bisschopsstad. Volgens de vroegmoderne traditie die de tekst volgt, werd de bisschopszetel omstreeks 590 vanuit de streek van Aventicum/Avenches naar Lausanne verplaatst. Het is een bijzonder gelegen stad op twee tegenoverliggende heuvels en een tussenliggende vallei. Na de dood van hertog Karel de Stoute kwam Lausanne uiteindelijk, met de omringende streek, onder Berner heerschappij, al zouden de burgers hun privileges en rechten behouden.

Daarna gaat de tekst over Fribourg /Freiburg aan de Sarine/Saane. De auteur plaatst de stad in de Zähringse stichtingstraditie en noemt haar naast Freiburg im Breisgau (Duitsland): twee steden met verwante naam, beide ‘vrije burchten’. Het Zwitserse Fribourg heeft een opmerkelijke ligging: zij ligt deels op een berg en deels in een dal. De rivier de Sarine/Saane stroomt door de lager gelegen delen van de stad. Het raadhuis ligt op een steile rots, waar vroeger de burcht stond; vanuit die burcht is de stad in de loop der tijd zowel naar boven als naar beneden gegroeid. De tegenoverliggende bergen dragen de stadsmuren; op de oostelijke berg staan echter bijna geen huizen, behalve verdedigingswerken. Waar men ook door de stad gaat, men moet steeds stijgen of dalen. Het omliggende land brengt alles voort wat nodig is, behalve wijn, die men moet invoeren.

Zowel Bern als Fribourg hadden een republikeinse bestuursvorm met een ‘Schultheiss’ als hoogste magistraat en een Grote en een Kleine Raad. Belangrijke staatszaken worden aan de Grote Raad voorgelegd; het dagelijks bestuur en stedelijke zaken liggen vooral bij de Kleine Raad. (Na het einde van het Ancien Régime in 1798 veranderde dit staatsbestel).

Prijs: Euro 295,-