Azië – Nicolaes Visscher, ca. 1680

AZIË EN OOST-INDIË – DECORATIEVE KAART MET NEDERLANDSE ONTDEKKINGEN, CA. 1680

“Asiae Nova Delineatio” [Nieuwe kaart van Azië], kopergravure uitgegeven door Nicolaes Visscher I te Amsterdam, ca. 1680. Met privilege van de Staten-Generaal. In de tijd met de hand gekleurd. Afm. (kaartbeeld): 44,1 × 54,8 cm.

Deze decoratieve kaart toont Azië en de Oost-Indische archipel in de tweede helft van de zeventiende eeuw, toen Nederlandse ontdekkingsreizigers en kooplieden een belangrijke bijdrage leverden aan de Europese geografische kennis van dit werelddeel. Het kaartbeeld strekt zich uit van Oost-Europa, het Ottomaanse Rijk en het Arabisch Schiereiland in het westen, via Perzië, India en China, tot Japan in het oosten. In het zuiden zijn de uitgestrekte Indonesische archipel, de Filipijnen, Nieuw-Guinea en delen van de noordkust van Australië weergegeven.

Interessant is de weergave van Australië en Nieuw-Guinea, waarin de resultaten van de Nederlandse ontdekkingsreizen van Willem Janszoon, Jan Carstenszoon en Abel Tasman zijn verwerkt. Langs de onderrand van de kaart verschijnen de toen bekende delen van de Australische kust, aangeduid als Hollandia Nova (Nieuw-Holland) en Carpentaria. Grote delen van het continent waren voor Europeanen nog onbekend. De weergegeven kustlijnen getuigen van de belangrijke rol die de Nederlandse Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC) speelde bij de verkenning en cartografie van deze gebieden.

Ook de voorstelling van Japan is opmerkelijk. De vorm van de Japanse hoofdeilanden volgt nog grotendeels de oudere cartografische traditie van Mercator en Hondius. Ten noorden daarvan ligt het afzonderlijk afgebeelde Yedso, een gebied dat tegenwoordig met Hokkaido en de aangrenzende noordelijke eilanden wordt geassocieerd. Hierin zijn de ontdekkingen verwerkt van Maarten Gerritsz. de Vries, die in 1643 in opdracht van de VOC de wateren ten noorden van Japan verkende en onder meer de Koerilen en delen van Sachalin in kaart bracht. De nog onzekere vorm en ligging van deze landmassa’s laten zien hoe beperkt de Europese geografische kennis van Noordoost-Azië destijds was.

China is uitvoerig weergegeven, met talrijke steden, rivieren en bergketens. De Chinese Muur is eveneens ingetekend. Opvallend is de uitgestrekte woestijn die onder de naam Xamo door het westen van China loopt. Deze benaming is afgeleid van het Chinese shamo (zandwoestijn). Ook Lop, verwijzend naar de woestijngebieden rond het huidige Lop Nor, is aangegeven.

De kaart is rijk versierd. Linksonder bevindt zich een barokke titelcartouche, omgeven door zeenimfen, mythologische figuren en de gevleugelde Fama, die op haar bazuin blaast. Linksboven prijkt het familiewapen van Hendrik Spiegel, een vooraanstaande Amsterdamse stadsbestuurder die ook betrokken was bij het bestuur van de VOC. Aan hem heeft Visscher de kaart opgedragen. De zeeën zijn verlevendigd met zeilschepen en een sierlijke kompasroos, terwijl op het zichtbare gedeelte van Afrika verschillende exotische dieren zijn afgebeeld.

Met haar fraaie oorspronkelijke kleuren, overvloed aan geografische details en uitbundige versiering is deze kaart een karakteristiek voorbeeld van de bloei van de Amsterdamse kaartuitgeverij in de zeventiende eeuw. Tegelijkertijd vormt zij een fascinerend document van de Nederlandse ontdekkingsreizen en de groeiende Europese kennis van Azië, Oost-Indië en Australië.

Prijs: Euro 1.250,-