Alkmaar – S.P. van Diggelen, 1823
ALKMAAR AAN HET BEGIN VAN EEN EEUW VAN UITBREIDING EN MODERNISERING “Grondtekening van de stad Alkmaar“, lithografie vervaardigd door Jean-Baptiste…
Lees verder
ALKMAAR AAN HET BEGIN VAN EEN EEUW VAN UITBREIDING EN MODERNISERING
“Grondtekening van de stad Alkmaar“, lithografie vervaardigd door Jean-Baptiste Ambroise Marcellin Jobard naar het ontwerp uit 1823 van Staats Peterse van Diggelen. Later met de hand gekleurd. Afm.: (prent) 42 x 63 cm (lijst 81,5 x 101 cm).
Deze gedetailleerde plattegrond toont de stad Alkmaar kort na de Franse Tijd (1795–1813). Landmeter Van Diggelen werkte bij het Kadaster dat in 1811 door Napoleon was ingesteld en na diens val in 1813 door het Koninkrijk der Nederlanden werd voortgezet. Het doel van dergelijke kaarten was zowel administratief (belastingheffing, grondregistratie) als praktisch (stadsontwikkeling, verdedigingswerken).
De stad Alkmaar wordt hier weergegeven als een nog gesloten vestingstad, omsloten door grachten, bastions en wallen, die in hun zestiende- en zeventiende-eeuwse vorm grotendeels behouden waren gebleven. Binnen deze omwalling toont de kaart een fijnmazig stratenpatroon, afgewisseld met grachten, stegen en hofjes. Belangrijke gebouwen en instellingen zijn in zwart op de kaart gemarkeerd en aan de onderzijde bij de “Verklaring” nader benoemd: kerken, kloosters, gasthuizen, markten en bestuurlijke gebouwen. Duidelijk herkenbaar zijn de Grote of Sint-Laurenskerk, de Waag, het Stadhuis en de verschillende weeshuizen en liefdadigheidsinstellingen die het sociale en religieuze leven van de stad structureerden.
De kaart weerspiegelt Alkmaar in een periode van overgang. In de 18e eeuw had de stad, net als veel andere Noord-Hollandse steden, een periode van economische stagnatie doorgemaakt. Na de Franse Tijd herstelde Alkmaar zich geleidelijk als regionaal centrum. De stad was in de vroege 19e eeuw van belang als bestuurs- en marktstad voor de omliggende agrarische gebieden. De kaasmarkt, die reeds eeuwenlang bestond, behield zijn status als spil in de regionale handel en bleef een belangrijke bron van inkomsten en stedelijke trots.
Tegelijkertijd verloor Alkmaar haar militaire betekenis: de vestingwerken waren in 1823 nog intact, maar hun functie was sterk gereduceerd. waar zij in de Tachtigjarige Oorlog een cruciale rol hadden gespeeld in de verdediging van Holland, in de 19e eeuw werden ze steeds meer als een belemmering voor de stedelijke groei gezien. De kaart biedt daarom een blik op Alkmaar aan de vooravond van een eeuw waarin de stad zich zou uitbreiden en moderniseren.
Prijs: Euro 1.250,- (incl. lijst)
