De jeugd maakt plezier en negeert de waarschuwingen – Jan Saenredam + Claes Jansz. Visscher, 1596

DE LOSBANDIGE JEUGD Jonge paren maken plezier en negeren de waarschuwingen van een geleerde, gravure vervaardigd door Jan Saenredam in…

DE LOSBANDIGE JEUGD

Jonge paren maken plezier en negeren de waarschuwingen van een geleerde, gravure vervaardigd door Jan Saenredam in 1596 en uitgegeven door Claes Jansz. Visscher. 2e staat (van 2). Afm. 30,3 x 40,1 cm.

Deze prent verbeeldt de spanning tussen jeugdige uitgelatenheid en morele tucht in de laat-16e-eeuwse Republiek. Op de voorgrond zien we verschillende jonge paren die zich overgeven aan flirtgedrag, ledigheid en vrijpostige omgang. Een afgezonderd paar zit naast een distelstruik, een symbool voor prikkelende liefde en verleiding. Voor hen ligt een omgevallen, lege kruik, een verwijzing naar overdaad en lichtzinnigheid.

In het midden van de voorstelling staat een groep jongeren bij de gevel van een huis. Boven hen, uit een geopend raam, buigt een oudere geleerde of predikant naar buiten. Met een boek in de hand en kalmerend gebaar probeert hij hen tot de orde te roepen. De jongeren reageren spottend: hun gezichten spreken van amusante minachting, en één van de jongens wijst uitdagend met de vinger naar de vermanende spreker, om zijn autoriteit te ondergraven

Links op de achtergrond dansen jongens en meisjes in een kring rond de kerk, alsof het heilige domein slechts een decor is voor hun wereldse genoegens. Niet zomaar een vrolijke dorpsscène, maar gedrag dat als aanstootgevend wordt voorgesteld.

Onder de prent staat een moraliserend Latijns gedicht dat de voorstelling duidt. Dansen (“choreae”) worden beschreven als bronnen van schandaal en als “klisplanten” die wie eraan toegeeft vastgrijpen en niet meer loslaten. De “woeste jeugd”, zo stelt de tekst, is niet gewend aan discipline en laat zich niet in toom houden, zelfs niet met een hard bit: als een ontembaar paard trekken de jongelingen tegen de tucht in. De dichter roept op de langdurige wraak van de hemelse Rechtvaardige (de “Rector van de Olympus”) te vrezen, die de schuldigen met zware straffen vergeldt.

Saenredams gravure sluit aan bij een wijdverbreide zedenkritiek in de calvinistische cultuur van de Republiek, waarin dans, drankzucht en seksuele losbandigheid—zeker in de nabijheid van de kerk—werden gezien als symptomen van geestelijk verval. De prent is een visuele preek: een spiegel waarin de toeschouwer wordt aangespoord tot zelfreflectie en matiging.

Prijs: Euro 950,-